افزایش قیمت کالاهای اساسی؛ از نوسان ارز تا سفره‌های کوچک‌تر خانوارها

افزایش قیمت کالاهای اساسی و تأثیر آن بر قدرت خرید خانوارها، به یکی از دغدغه‌های اصلی جامعه تبدیل شده است. در حالی که مسئولان دولتی از تلاش برای ثبات بازار و جبران قدرت خرید مردم از طریق بسته‌های حمایتی و کالابرگ خبر می‌دهند، گزارش‌های میدانی و آمارهای رسمی، حکایت از فشار فزاینده بر معیشت خانوارها دارد.

دلایل افزایش قیمت‌ها: از ارز ترجیحی تا نوسانات بازار

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، یکی از دلایل اصلی نوسانات قیمتی را شکاف قابل توجه میان نرخ ارز ترجیحی (حدود ۲۸ هزار تومان) و نرخ بازار آزاد عنوان کرده است. این شکاف، تمایل صادرکنندگان به عرضه ارز و کالا در بازار را کاهش داده و نوسانات فروش نفت نیز منابع ارزی برای تأمین کالاهای اساسی را محدود کرده است. به گفته وی، این نوسانات ارزی مستقیماً بر عرضه کالاهای اساسی اثر گذاشته و مانع ثبات قیمتی شده است.

کالابرگ و قدرت خرید: آیا کافی است؟

طرح کالابرگ به عنوان یکی از راهکارهای حمایتی دولت مطرح شده است. با این حال، بسیاری از کارشناسان و مردم معتقدند که مبلغ فعلی کالابرگ با قیمت برخی کالاهای اساسی فاصله معناداری دارد. بر اساس گزارش‌ها، افزایش شدید قیمت‌ها عمدتاً در اقلامی مانند روغن (که پیش‌بینی می‌شد از ۸۰ هزار تومان به بیش از ۲۱۰ هزار تومان برسد) و برنج رخ داده است. در حالی که افزایش قیمت در سایر اقلام مانند لبنیات حدود ۳۰ درصد بوده است. با این وجود، محاسبات دولتی نشان می‌دهد که قدرت خرید حاصل از کالابرگ فعلی، حتی با وجود این افزایش قیمت‌ها، پاسخگوی تأمین سبد مصرفی قبلی خانوار خواهد بود و حتی امکان تأمین سبد کالای اساسی تا ۵۰۰ هزار تومان بیش از مبلغ کالابرگ فعلی نیز وجود دارد.

فشار تورمی بر خانوارها: از حذف اقلام تا افزایش خرید نسیه

در مقابل، آمارهای مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که تورم نقطه‌به‌نقطه خانوارهای کشور در مردادماه به ۸۹ درصد رسیده و تورم سالانه ۶۹.۹ درصد اعلام شده است. این فشار تورمی برای دهک‌های پایین درآمدی بیشتر بوده و تورم نقطه‌به‌نقطه گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها به ۱۲۷.۵ درصد رسیده است. گزارش‌های میدانی نیز از کاهش شدید قدرت خرید خانوارها حکایت دارد؛ بسیاری از مردم پس از اطلاع از قیمت‌ها، بدون خرید از مغازه خارج می‌شوند و درخواست خرید نسیه نان و سایر اقلام افزایش یافته است. فروشندگان گوشت و مرغ نیز از کاهش حجم خرید خانوارها خبر می‌دهند و برخی خانواده‌ها مجبور به حذف یا کاهش چشمگیر مصرف این اقلام شده‌اند. این وضعیت نشان می‌دهد که گرانی کالاهای اساسی، سهم هزینه‌های غیرقابل‌حذف را در بودجه خانوار افزایش داده و فشار مضاعفی بر معیشت مردم وارد کرده است.