تغییرات جدید در یارانه‌های نقدی: سقف درآمد، دارایی و معیارهای حذف در سال ۱۴۰۵
یارانه نقدی و تغییرات جدید در سال ۱۴۰۵
دولت در سال ۱۴۰۵ با هدف هوشمندسازی و هدفمند کردن یارانه‌ها، تغییرات قابل توجهی را در معیارهای شناسایی و پرداخت یارانه نقدی اعمال کرده است. این تغییرات شامل بازنگری در سقف درآمد و دارایی خانوارها، پایش دقیق‌تر اطلاعات اقتصادی و تمرکز بر هدایت منابع به سمت اقشار نیازمند است. این رویکرد جدید، با وجود تأکید بر تداوم حمایت از معیشت دهک‌های پایین، می‌تواند به حذف برخی خانوارها از فهرست یارانه‌بگیران منجر شود.
معیارهای جدید برای حذف یارانه نقدی
بر اساس مقررات جدید، صرف قرار گرفتن یک خانوار در یک دهک مشخص، تنها معیار بررسی نیست و میزان درآمد و دارایی خانوار نیز در تصمیم‌گیری نقش دارد. سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، معیارهای تازه‌ای را برای شناسایی خانوارهای مشمول و غیرمشمول اعلام کرده‌اند:
سقف درآمد ماهانه
سقف درآمد ماهانه با توجه به تعداد اعضای خانوار تعیین شده است. اگر درآمد ماهانه خانوار از ارقام زیر بیشتر باشد، در بررسی استحقاق دریافت یارانه اثرگذار خواهد بود:
آنچه دیگران میخوانند
- یک نفره: ۳۰ میلیون تومان
- دو نفره: ۳۶ میلیون تومان
- سه نفره: ۴۲ میلیون تومان
- چهار نفره: ۴۸ میلیون تومان
- پنج نفره: ۵۴ میلیون تومان
همچنین، برخی منابع سقف درآمد سالانه مجاز برای خانوارهای یک‌نفره را ۳۰ میلیون تومان و برای خانوارهای پنج‌نفره ۶۰ میلیون تومان اعلام کرده‌اند. علاوه بر این، خانوارهایی که سرانه هزینه هر فرد در آن‌ها پس از کسر هزینه مسکن، بیش از ۱۰ میلیون تومان در ماه باشد، نیز مشمول دریافت یارانه نقدی نخواهند شد.
ارزش دارایی‌ها
در کنار درآمد، ارزش دارایی‌ها نیز از شاخص‌های مهم بررسی است. طبق معیارهای اعلام‌شده، اگر مجموع ارزش املاک خانوار از ۵۰ میلیارد تومان یا مجموع ارزش خودروهای خانوار از ۵ میلیارد تومان بیشتر باشد، این موضوع در بررسی استحقاق دریافت یارانه اثرگذار خواهد بود. خانوارهای دارای املاک و مستغلات لوکس (مانند باغ‌ویلا) با ارزش بیش از ۵۰ میلیارد تومان و همچنین خانوارهای مالک یک یا چند خودروی سواری یا وانت دوکابین با مجموع ارزش بیش از ۵ میلیارد تومان، بیش از سایرین در معرض حذف یارانه قرار دارند.
سایر معیارها
سامانه رفاه ایرانیان با پایش دقیق شاخص‌هایی نظیر تراکنش‌های بانکی، سودهای دریافتی، خرید و فروش ملک یا خودرو، و تغییر دارایی‌ها، وضعیت اقتصادی خانوار را بازنگری می‌کند. مشترکین پرمصرف آب، برق و گاز که پس از دریافت اخطارهای مکرر، الگوی مصرف خود را اصلاح نکرده‌اند و همچنین ایرانیان مقیم خارج از کشور که طبق گزارش وزارتخانه‌های ذی‌ربط شناسایی شده‌اند، از دیگر گروه‌هایی هستند که ممکن است یارانه‌شان قطع شود.
نحوه اعتراض به قطع یارانه یا تغییر دهک‌بندی
سرپرستان خانواری که نسبت به دهک اعلام‌شده یا قطع یارانه خود اعتراض دارند، می‌توانند از مسیرهای رسمی اقدام کنند. سامانه حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (hemayat.mcls.gov.ir)، شماره تلفن ۰۲۱۶۳۶۹ و همچنین کد دستوری #کدملی۴۳۸۵۷ برای این منظور در دسترس هستند. اطلاعات اقتصادی خانوار پس از درخواست بازبینی، دوباره بررسی می‌شود و در صورت تأیید اعتراض، وضعیت دریافت یارانه در مراحل بعدی اصلاح خواهد شد. لازم به ذکر است که ثبت اعتراض به معنی برقراری فوری یارانه نیست و فرآیند رسیدگی زمان‌بر است.
هدف دولت از تغییرات جدید: هوشمندسازی و کالابرگ
بودجه سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که دولت به دنبال هوشمندتر کردن حمایت‌ها و جلوگیری از هدررفت منابع است. تمرکز اصلی فرآیند پالایش بر شناسایی دهک‌های پردرآمد (هشتم، نهم و دهم) است تا منابع حاصل از حذف یارانه این دهک‌ها، به سمت کالابرگ و حمایت از اقشار کم‌درآمد هدایت شود. این رویکرد می‌تواند به تقویت کالابرگ الکترونیکی و تمرکز بر دهک‌های پایین منجر شود و قدرت خرید واقعی خانوارهای کم‌درآمد را از طریق تخصیص بهتر به کالاهای اساسی افزایش دهد.
پرداخت یارانه در شهریور ۱۴۰۵
یارانه نقدی دهک‌های اول تا سوم در ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ واریز شد. مبلغ یارانه این گروه به ازای هر نفر ۴۰۰ هزار تومان است. این پرداخت پس از اعمال کسورات احتمالی مربوط به برخی تسهیلات و تعهدات مالی سرپرستان خانوار انجام شده است. اطلاعات اقتصادی خانوارها به‌صورت دوره‌ای در پایگاه رفاه ایرانیان به‌روزرسانی می‌شود و درآمد، دارایی، خودرو، ملک و سایر اطلاعات اقتصادی ثبت‌شده در تعیین وضعیت خانوار اثر دارند.
