مستمری معلولان بهزیستی: ابهامات پرداخت شهریور و وعده‌های مسئولان

ابهامات در پرداخت مستمری شهریور ماه مددجویان بهزیستی

در حالی که سازمان بهزیستی کشور و سازمان برنامه و بودجه از توافق برای پرداخت مستمری شهریور ماه ۱۳ هزار مددجوی بهزیستی خبر داده‌اند، ابهامات و نگرانی‌ها در خصوص وضعیت پرداخت مستمری این افراد همچنان پابرجاست. این مددجویان که به گفته نمایندگان مجلس، سه ماه است مستمری دریافت نکرده‌اند، تنها بخشی از مشکلات گسترده جامعه معلولان در ایران را بازتاب می‌دهند.

بر اساس گزارش‌ها، حسین‌علی حاجی‌دلیگانی، نماینده مجلس، به وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تذکر داده است که قطع مستمری ۱۳ هزار نفر از مددجویان بهزیستی به دلیل اختلافات بین سازمان هدفمندی یارانه‌ها، سازمان برنامه و بودجه و دیگر نهادها رخ داده است. این در حالی است که توافق اخیر تنها به پرداخت مستمری شهریور ماه اشاره دارد و وضعیت دو ماه معوقه قبلی این مددجویان نامشخص است.

وعده‌ها و واقعیت‌ها: از تخصیص اعتبار تا عدم پرداخت

در جلسه‌ای با حضور حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه و احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، علاوه بر توافق بر سر پرداخت مستمری شهریور ماه، مقرر شد که کمک‌هزینه مراکز نگهداری معلولان و کمک‌هزینه پرستاری به خانواده‌ها برای نگهداری معلولان در منزل، تا پایان سال و بر اساس سقف اعتبار تخصیص‌یافته در قانون بودجه، به طور کامل پرداخت شود. همچنین، سازمان بهزیستی مکلف شد تا کمک‌هزینه‌های موضوع ماده ۷ قانون حمایت از حقوق معلولان را مطابق با تخصیص اعتبار شش‌ماهه پرداخت کند.

با این حال، فعالان حقوق معلولان نسبت به عملی شدن این وعده‌ها تردید دارند. بهروز مروتی، فعال حقوق معلولان، با اشاره به اینکه اگر قرار بود مستمری ۱۳ هزار معلول وصل شود، باید ۲۱ شهریور ماه همراه با مستمری سایر معلولان پرداخت می‌شد، تأکید می‌کند که این اتفاق نیفتاده است. وی همچنین فاش می‌کند که سازمان بهزیستی دو لیست به سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها ارائه می‌دهد؛ لیست اول شامل تمامی مددجویان و لیست دوم با کسر ۱۳ هزار نفر از افراد دارای معلولیت، به دلیل کمبود بودجه.

مروتی معتقد است که این قطع مستمری بر اساس نیاز یا عدم نیاز نیست، بلکه به دلیل نرسیدن بودجه، ۱۳ هزار نفر باید از لیست حذف شوند که این بسیار ناعادلانه است. وی تخمین می‌زند که برای پرداخت مستمری این افراد، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها به حدود ۲۱۵۰ میلیارد تومان بودجه نیاز دارد، اما تنها ۲۰۸۰ میلیارد تومان تخصیص داده شده است که نشان‌دهنده کمبود بودجه برای پرداخت یارانه به معلولان است.

اعتراضات و مطالبات جامعه معلولان

فعالان حقوق معلولان در ایران همواره به نقض حقوق شهروندی خود و عدم اجرای مصوبات دولتی اعتراض کرده‌اند. آن‌ها بارها در اعتراض به «بی‌توجهی دولت به حقوق افراد دارای معلولیت، قطع مداوم مستمری، پشت‌نوبتی ۱۰۰ هزار نفری حق پرستاری، عدم اجرای مصوبه افزایش ۴۰ درصدی حق پرستاری و پرداخت مابه‌التفاوت آن، ناکافی بودن و پشت‌نوبتی کمک‌معیشتی و عدم اجرای درست و کامل ماده ۲۷ قانون حمایت از حقوق معلولان» تجمع کرده‌اند.

در ۲۵ خرداد ماه سال جاری، گروهی از این فعالان در نامه‌ای به اعضای کنوانسیون جهانی حقوق افراد دارای معلولیت، خواستار پاسخ‌گویی رئیس سازمان بهزیستی ایران درباره نقض حقوق معلولان شدند. در این نامه تأکید شده بود که علی‌محمد قادری، رئیس وقت سازمان بهزیستی، ضمن بی‌اعتنایی به مفاد کنوانسیون جهانی سال ۲۰۰۶، حتی قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب ۱۳۹۶ در داخل کشور را نیز اجرا نکرده است.

کنشگران ایرانی در این نامه نوشتند که مفاد قانون حمایت از حقوق معلولان در بودجه سالانه کشور در نظر گرفته نمی‌شود و تنها «چند بند محدود آن گهگاه به شکلی بسیار نامنظم و ناکافی به اجرا درمی‌آیند.» منصور الله‌وردی، مسئول دبیرخانه کمیته هماهنگی و نظارت بر اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان سازمان بهزیستی، دو سال پیش به روزنامه قدس گفته بود که در حالی که بودجه درخواستی در آن سال ۶۰ هزار میلیارد تومان بود، دولت و مجلس تنها ۳ هزار میلیارد تومان برای اجرای این قانون اختصاص دادند.

چالش‌های ساختاری و قانونی

فعالان حقوق معلولان همچنین می‌گویند که قوانین عمومی ایران هیچ بندی برای ممنوعیت تبعیض بر مبنای معلولیت یا رویکرد توانمندگرایی در برخورد با افراد ندارند و مرجعی هم برای رسیدگی به چنین تبعیض‌هایی وجود ندارد. نبود برنامه‌ای برای رفع نیازهای اساسی معلولان، مانند نیازهای دارو و درمان، توان‌بخشی و همچنین سیاست‌های رفاهی در زمینه اشتغال و مسکن، در کنار بی‌توجهی شهرداری‌ها برای مناسب‌سازی معابر، ساختمان‌ها و حمل‌ونقل عمومی از دیگر انتقادهای فعالان این حوزه است.

این مشکلات ساختاری و قانونی، در کنار کمبود بودجه و عدم هماهنگی بین نهادهای دولتی، باعث شده است که جامعه معلولان در ایران با چالش‌های جدی در تأمین حداقل‌های زندگی و دسترسی به حقوق اولیه خود مواجه باشند.

جدول زمان‌بندی و مبلغ مستمری بهزیستی در شهریور ۱۴۰۵

بر اساس گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن، حقوق بهزیستی شهریور ۱۴۰۵ سرانجام به حساب مددجویان و خانوارهای تحت پوشش و پشت نوبتی سازمان بهزیستی واریز شد. بر اساس آخرین اعلام، مبلغ مستمری این ماه به صورت مستقیم به حساب ذی‌نفعان نهایی منتقل شده است. سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها مجموع اعتبار اختصاص یافته برای مستمری شهریور مددجویان کمیته امداد و سازمان بهزیستی را ۱۲۵ هزار و ۶۱۲ میلیارد ریال اعلام کرده است. از این رقم، ۴۵ هزار و ۸۵۱ میلیارد ریال مربوط به مددجویان و خانوارهای تحت پوشش و پشت نوبتی سازمان بهزیستی بوده که به طور مستقیم به حساب مشمولان واریز شده است.

این واریز در روز جمعه ۲۰ شهریور انجام شده و اعلام شده است که مبالغ از ابتدای صبح شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ قابل برداشت بوده است. بنابراین مددجویانی که مشمول دریافت مستمری هستند، می‌توانند موجودی حساب خود را بررسی کنند.

مبلغ واریزی بهزیستی برای شهریور ماه ۱۴۰۵ بر اساس تعداد اعضای خانوار به شرح زیر است:

• یک‌نفره: ۲,۱۰۰,۰۰۰ تومان
• دو نفره: ۲,۹۸۵,۰۰۰ تومان
• سه نفره: ۴,۲۰۰,۰۰۰ تومان
• چهار نفره: ۵,۳۷۰,۰۰۰ تومان
• پنج نفره و بیشتر: ۶,۵۷۰,۰۰۰ تومان

این ارقام نشان‌دهنده افزایش نسبت به سال ۱۴۰۴ است، اما با توجه به نرخ تورم و هزینه‌های زندگی، همچنان ناکافی به نظر می‌رسد.

سامانه LifePlus و شفاف‌سازی خدمات

در خبری دیگر، سازمان بهزیستی کشور با اعلام جدول جدید زمان‌بندی واریز مستمری بهزیستی، گام مهمی در شفاف‌سازی پرداخت‌ها و حمایت‌های مالی از جامعه توان‌خواهان برداشته است. بر اساس اطلاعات منتشر شده در سایت رسمی سازمان به نشانی behzisti.ir، این جدول به تفکیک استان‌ها و تاریخ‌های پرداخت، به‌روزرسانی شده تا معلولان عزیز از زمان دقیق دریافت مستمری خود مطلع شوند. در این میان، نقش تحول‌آفرین سامانه LifePlus به عنوان پلتفرم دیجیتال جامع، در تکمیل خدمات آنلاین بهزیستی و ارائه اطلاعات دقیق‌تر به مددجویان مورد تأکید قرار گرفته است.

این سامانه می‌تواند به کاهش سردرگمی و افزایش دسترسی مددجویان به اطلاعات مربوط به مستمری و سایر خدمات کمک کند، اما تا زمانی که مشکلات اساسی مربوط به تأمین بودجه و اجرای کامل قوانین حمایت از حقوق معلولان حل نشود، این اقدامات تنها بخشی از راه حل خواهند بود.

نتیجه‌گیری

وضعیت پرداخت مستمری معلولان بهزیستی در ایران، تصویری پیچیده از وعده‌های دولتی، کمبود بودجه، و اعتراضات مداوم جامعه معلولان را نشان می‌دهد. در حالی که تلاش‌هایی برای شفاف‌سازی و بهبود خدمات از طریق سامانه‌های آنلاین صورت گرفته است، ریشه‌های اصلی مشکلات، یعنی عدم تخصیص کافی بودجه و عدم اجرای کامل قوانین حمایتی، همچنان پابرجاست. این وضعیت نیازمند توجه جدی‌تر مسئولان و بازنگری در سیاست‌گذاری‌ها برای تضمین حقوق و کرامت افراد دارای معلولیت است.