بارش‌های پاییزی در راه است؛ پیش‌بینی‌ها و هشدارهای هواشناسی برای مهرماه
آغاز بارش‌های جدی پاییزی از هفته سوم مهرماه
بر اساس اعلام رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، بارش‌های جدی و سیستماتیک پاییزی از هفته سوم تا چهارم مهرماه از مناطق غرب و شمال‌غرب کشور آغاز خواهد شد. احد وظیفه، با اشاره به پایان بارش‌های اخیر، اظهار داشت که در هفته جاری بارش قابل‌توجهی پیش‌بینی نمی‌شود. در اواخر شهریور و اوایل مهرماه، موج‌های ضعیفی از شمال‌غرب و شمال کشور عبور خواهند کرد، اما انتظار بارش آنچنانی در هفته اول مهرماه وجود ندارد.
مدل‌های هواشناسی نشان می‌دهند که در هفته سوم مهرماه، شمال‌غرب کشور و سواحل شمالی بارندگی‌هایی را تجربه خواهند کرد، اما بارش قابل‌توجهی در پهنه داخلی کشور رخ نخواهد داد. امیدواری بر این است که از هفته اول مهرماه به بعد، شرایط بارشی بهبود یابد و بارش‌های جدی در مناطق غرب و شمال‌غرب کشور از هفته سوم تا چهارم مهرماه آغاز شود. هرچند در هفته اول و دوم مهرماه نیز احتمال بارندگی وجود دارد، اما اوج بارش‌های سیستماتیک از غرب کشور در هفته‌های سوم و چهارم مهرماه خواهد بود.
پیش‌بینی‌های بلندمدت و مناطق پربارش
برخی مدل‌های بلندمدت نیز احتمال افزایش فعالیت سامانه‌های بارشی را از مهرماه نشان می‌دهند. بازه مهر تا نیمه نخست آبان می‌تواند یکی از دوره‌های مهم بارندگی پاییز باشد. در بعضی پیش‌بینی‌ها، فاصله تقریبی ۱۰ مهر تا ۱۰ آبان به‌عنوان بازه‌ای با احتمال فعالیت بیشتر سامانه‌های بارشی مطرح شده است. بااین‌حال، پیش‌بینی‌های فصلی زمان دقیق ورود هر سامانه را مشخص نمی‌کنند و تنها چشم‌اندازی کلی از میزان بارش در هفته‌ها و ماه‌های آینده ارائه می‌دهند.
آنچه دیگران میخوانند
طبق چشم‌اندازهای فعلی، نیمه غربی و شمالی کشور بیش از سایر مناطق تحت تأثیر سامانه‌های بارشی قرار می‌گیرند. استان‌های واقع در زاگرس، شمال‌غرب، سواحل دریای خزر و بخش‌هایی از دامنه‌های البرز می‌توانند بارش نرمال تا بیشتر از نرمال را تجربه کنند. احتمال افزایش بارندگی در مناطق غربی و جنوب‌غربی نیز مطرح شده است. بیشترین افزایش بارش (تا ۵۰٪ فراتر از نرمال) در دامنه‌ها و ارتفاعات زاگرس، استان‌های غربی، جنوب‌غربی (خوزستان، ایلام، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد) و بخش‌هایی از شمال‌غرب پیش‌بینی می‌شود. سواحل دریای خزر، دامنه جنوبی البرز (از جمله تهران و قزوین) و بخش‌هایی از مرکز نیز بارش نرمال تا کمی بیش از نرمال خواهند داشت. مناطق جنوب‌شرق و شرق کشور احتمالاً دیرتر وارد چرخه اصلی بارش‌ها می‌شوند.
خطر سیلاب و آمادگی استان‌ها
وظیفه با اشاره به گرم‌تر بودن نسبی دما در سال‌های اخیر و فراوانی رطوبت، به خطر وقوع سیلاب‌های گسترده در پاییز هشدار داد. ال‌نینو و سایر شاخص‌های همسو می‌توانند زمینه افزایش رطوبت را فراهم کنند. در چنین شرایطی، سامانه‌هایی با دینامیک قوی و برخورداری از هوای گرم و مرطوب، می‌توانند بارش‌های سنگین و گسترده‌ای ایجاد کنند که خطر وقوع سیلاب‌های بزرگ‌مقیاس و پهنه‌ای را در پی دارد و ممکن است چندین استان به‌طور همزمان درگیر شوند.
وی تأکید کرد که زمان و مکان وقوع دقیق سیلاب‌ها از هم‌اکنون قابل پیش‌بینی نیست و معمولاً یک تا دو هفته قبل از وقوع، علائم این سامانه‌ها مشخص شده و هشدارهای لازم صادر خواهد شد. بااین‌حال، توصیه می‌شود که از هم‌اکنون در همه استان‌ها، به‌ویژه استان‌های واقع در پهنه غربی زاگرس مانند فارس، چهارمحال‌وبختیاری، کهگیلویه‌وبویراحمد، کرمانشاه، خوزستان، ایلام، لرستان و حتی کردستان، اقدامات اولیه انجام شود.
از جمله اقدامات ضروری می‌توان به توجه به بخش آبخیزداری، بازرسی و بازبینی مسیرها و رودخانه‌ها، اطمینان از نبود موانع در مسیر جریان آب و بررسی عدم ساخت‌وساز در بستر رودخانه‌ها اشاره کرد. انجام این اقدامات پیشگیرانه می‌تواند در صورت وقوع سیلاب، به مهار آن و کاهش خسارات کمک کند. وظیفه در پایان خاطرنشان کرد که این مخاطره وجود دارد و باید نسبت به آن هوشیار و آماده بود.
عدم قطعیت در پیش‌بینی‌های بلندمدت
اگرچه مدل‌های فعلی احتمال پاییزی نسبتاً پربارش را تقویت کرده‌اند، پیش‌بینی‌های بلندمدت همواره با عدم قطعیت همراه هستند. وضعیت سامانه‌های جوی ممکن است طی هفته‌های آینده تغییر کند و مناطق پربارش یا زمان اوج بارندگی جابه‌جا شود. دقت پیش‌بینی مدل‌های اقلیمی فصلی حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد است و توصیه می‌شود کاربران همواره پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت و میان‌مدت (۱۰ روزه) را نیز دنبال کنند. برای اطلاع از زمان دقیق ورود موج‌های بارشی، باید اطلاعیه‌ها و هشدارهای رسمی سازمان هواشناسی را در فاصله چند روز مانده به فعالیت هر سامانه دنبال کرد.
همچنین، اصطلاح «بارش بالاتر از نرمال» به این معنا نیست که در تمام روزهای پاییز باران می‌بارد. ممکن است مجموع بارش یک منطقه در چند سامانه قوی و کوتاه‌مدت ثبت شود و در فاصله میان آن‌ها، دوره‌های طولانی بدون بارندگی وجود داشته باشد. افزایش بارش در یک فصل لزوماً کمبود انباشته‌شده منابع آب زیرزمینی، سدها و تالاب‌ها را جبران نمی‌کند؛ مقدار بارندگی، نحوه پراکندگی آن و میزان جذب آب در خاک همگی در تأثیر نهایی بارش‌ها نقش دارند.
دمای هوا در پاییز بین ۰.۵ تا ۱.۵ درجه سانتی‌گراد گرم‌تر از میانگین بلندمدت پیش‌بینی می‌شود که می‌تواند ریسک بارش‌های شدید رگباری و سیلاب در برخی نقاط را افزایش دهد.
