فوری: کمک‌هزینه‌های معلولان شدید در آبان ۱۴۰۵؛ آیا زندگی‌شان زیر و رو می‌شود؟
شوک بزرگ به جامعه معلولان: آیا وعده‌ها بالاخره عملی می‌شوند؟
جامعه معلولان ایران سال‌هاست که با مشکلات معیشتی و عدم اجرای کامل قوانین حمایتی دست و پنجه نرم می‌کند. اما خبرهای جدید از تغییرات احتمالی در کمک‌هزینه‌های معلولان شدید در آبان ماه ۱۴۰۵، امیدها و نگرانی‌های زیادی را به همراه داشته است. آیا این تغییرات به معنای بهبود واقعی وضعیت زندگی این قشر آسیب‌پذیر است یا تنها وعده‌هایی توخالی؟ در این گزارش به بررسی جزئیات این تغییرات و پاسخ به سوالات پرتکرار شما می‌پردازیم.
افزایش‌های نجومی یا فقط یک بازی با اعداد؟
بر اساس اعلام سازمان بهزیستی، در سال ۱۴۰۵، مستمری مددجویان تحت پوشش این سازمان با رشد ۵۰ درصدی همراه شده است. این خبر در نگاه اول بسیار امیدوارکننده به نظر می‌رسد، اما آیا این افزایش واقعاً می‌تواند پاسخگوی نیازهای روزافزون معلولان باشد؟
- مستمری ماهانه: علاوه بر افزایش عمومی مستمری، برای افراد دارای معلولیت شدید و بسیار شدید که فاقد شغل و درآمد پایدار هستند، مبلغ ۲ میلیون تومان به عنوان کمک‌هزینه معیشتی ماهانه اختصاص یافته است.
- حق پرستاری: حق پرستاری این گروه از مددجویان نیز ۸۰ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که ۱۵۳ هزار نفر از مددجویان همچنان در صف انتظار دریافت حق پرستاری قرار دارند و سازمان بهزیستی وعده پیگیری تأمین اعتبارات لازم را داده است.
آیا این ارقام کافی است؟ بسیاری از فعالان حقوق معلولان معتقدند که با توجه به تورم افسارگسیخته و افزایش سرسام‌آور هزینه‌های زندگی، این افزایش‌ها هنوز هم فاصله زیادی با حداقل نیازهای این افراد دارد. بهروز مروتی، مدیر کمپین معلولان، پیش از این نیز از عدم افزایش مستمری به میزان تورم سالانه و حذف ردیف بودجه قانون حمایت از حقوق معلولان در سال ۱۴۰۲ انتقاد کرده بود.
آنچه دیگران میخوانند
کمک‌هزینه لوازم بهداشتی: از قطع شدن تا رشد ۱۰۰ درصدی!
یکی از پرحاشیه‌ترین موضوعات در ماه‌های اخیر، قطع کمک‌هزینه لوازم بهداشتی ۱۳ هزار معلول بود که به گفته بهروز مروتی، «کهنه‌پارچه» را دوباره به زندگی آنها بازگردانده بود. اما خبرهای جدید از بهزیستی استان کردستان حاکی از رشد ۱۰۰ درصدی کمک‌هزینه تأمین لوازم بهداشتی افراد دارای معلولیت خیلی شدید است.
- معلولیت خیلی شدید: ۳ میلیون تومان در ماه
- معلولیت شدید: ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در ماه
- معلولیت متوسط: ۲ میلیون تومان در ماه
- معلولیت خفیف: ۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در ماه
این تغییرات در قالب «نظام پرداخت مبتنی بر نیاز» و با رویکرد عدالت‌محور اجرا شده است. اما سوال اینجاست که آیا این افزایش‌ها در همه استان‌ها اعمال می‌شود و آیا می‌تواند هزینه‌های گزاف لوازم بهداشتی ضروری را پوشش دهد؟ راحله، یک زن ۴۵ ساله با آسیب نخاعی، پیش از این گفته بود که کمک‌هزینه ۱۵ میلیون ریالی (حدود ۸.۲ دلار) تنها برای یک هفته یا ۱۰ روز کافی است و نمی‌تواند کل ماه را پوشش دهد.
وعده‌های شغلی: ۳۳۰۰ نیروی معلول تا پایان سال!
در کنار کمک‌هزینه‌های معیشتی، موضوع اشتغال معلولان نیز همواره یکی از دغدغه‌های اصلی بوده است. فضل‌الله رنجبر از برگزاری آزمون دوم استخدامی معلولان در آبان‌ماه خبر داده و وعده جذب ۳ هزار و ۳۰۰ نیروی معلول تا پایان سال را داده است.
این در حالی است که پیش از این، کاهش ۵۰ درصدی بودجه اشتغال بهزیستی در سال ۱۴۰۲ و عدم راه‌اندازی صندوق فرصت‌های شغلی افراد دارای معلولیت، انتقادات زیادی را به همراه داشت. آیا این وعده‌های جدید شغلی، سرنوشت متفاوتی خواهند داشت؟
چرا دولت رئیسی «مردودی» گرفت و پزشکیان کاری نکرد؟
جامعه معلولان ایران همچنان بلندترین اعتراض خود را عدم اجرای کامل قانون «حمایت از معلولان» می‌داند. قانونی که بر اساس آن، کمک حکومتی به خانواده‌های معلول باید برابر حداقل حقوق ماهانه باشد، اما به بهانه کمبود بودجه اجرا نمی‌شود.
در دوران ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی، کارنامه دولت در موضوع معلولان از سوی فعالان این حوزه «مردودی در تمام موارد» اعلام شد. مواردی چون:
- عدم اجرای ماده ۲۷ قانون حمایت از حقوق معلولان
- عدم افزایش مستمری به میزان تورم سالانه
- حذف ردیف بودجه قانون حمایت از حقوق معلولان در سال ۱۴۰۲
- حذف معلولیت و معلولان از برنامه توسعه هفتم
- کاهش ۵۰ درصدی بودجه اشتغال بهزیستی در سال ۱۴۰۲
دولت مسعود پزشکیان نیز با «انتصاب ناامیدکننده حمید پورمحمدی به ریاست سازمان برنامه و بودجه و عدم اختصاص اعتبار ماده ۲۷ به معلولان»، نتوانست رضایت این جامعه را جلب کند. حتی برای چندین ماه، افراد دارای معلولیت مستمری ماهانه‌شان را دریافت نکردند و حق پرستاری نیز با تأخیر پرداخت شد.
آینده مبهم: آیا آبان ۱۴۰۵ نقطه عطفی خواهد بود؟
با وجود وعده‌ها و افزایش‌های اعلام شده، جامعه معلولان ایران همچنان با چالش‌های جدی روبرو است. از یک سو، تورم و گرانی، قدرت خرید کمک‌هزینه‌ها را به شدت کاهش داده و از سوی دیگر، عدم اجرای کامل قوانین و تأخیر در پرداخت‌ها، زندگی این افراد را دشوارتر کرده است.
آیا تغییرات آبان ۱۴۰۵ می‌تواند نقطه عطفی در بهبود وضعیت معیشتی و اجتماعی معلولان شدید باشد؟ یا این نیز فصلی دیگر از وعده‌هایی است که هرگز به طور کامل محقق نمی‌شوند؟ زمان پاسخ این سوالات را خواهد داد، اما آنچه مسلم است، تلاش بی‌وقفه جامعه معلولان برای احقاق حقوق خود ادامه خواهد داشت.
