احتمال افت فشار گاز در استان‌های شمالی؛ شرکت ملی گاز چه می‌گوید؟
با نزدیک‌شدن به فصل سرما، زمزمه‌های نگران‌کننده‌ای درباره افت فشار و حتی قطعی گاز در سه استان شمالی کشور، یعنی گلستان، گیلان و مازندران، به گوش می‌رسد. این موضوع که از سوی مقام‌های محلی مطرح شده، با تکذیب شرکت ملی گاز ایران مواجه شده و ابهامات زیادی را به وجود آورده است. اما واقعیت ماجرا چیست و چرا این تناقض در اظهارنظرها وجود دارد؟
در ادامه به بررسی دقیق این موضوع و پاسخ به سوالات پرتکرار می‌پردازیم.
هشدار مقامات محلی: زمستان سخت در راه است؟
مهدی محیایی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری گلستان، در اظهاراتی جنجالی از احتمال قطع ۶۰ تا ۹۰ روزه گاز در استان‌های شمالی در پاییز و زمستان خبر داده است. یونسی رستمی، استاندار مازندران نیز این احتمال را تأیید کرده و از آغاز رایزنی‌ها با رئیس‌جمهور برای یافتن راه‌حل خبر داده است.
آنچه دیگران میخوانند
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که جلیل مختار، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، نیز با اشاره به شرایط شبکه گازرسانی، از احتمال افت فشار گاز در مازندران، گلستان و خراسان شمالی در روزهای سرد سال خبر داده است. او تأکید کرده که این استان‌ها به دلیل موقعیت جغرافیایی در انتهای شبکه انتقال گاز قرار دارند و ممکن است با محدودیت‌هایی در تأمین پایدار گاز روبه‌رو شوند.
تکذیب شرکت ملی گاز: آیا همه چیز عادی است؟
در مقابل، سعید داوری‌پور، سرپرست روابط عمومی شرکت ملی گاز ایران، این هشدارها را تکذیب کرده و آن را «برداشت یا تحلیل شخصی یکی از مقام‌های محلی» دانسته است. با این حال، او نیز اذعان کرده که اگر مصرف گاز در زمستان مدیریت نشود، استان‌های شمالی ممکن است با مشکلاتی در تأمین گاز مواجه شوند.
این تفاوت در اظهارنظرها باعث شده پرسش اصلی درباره میزان ریسک افت فشار گاز در زمستان همچنان باز بماند. برای دنبال‌کردن وضعیت سایر زیرساخت‌ها نیز می‌توانید آخرین وضعیت قطعی برق را ببینید.
پشت پرده بحران گاز: پای اسرائیل در میان است؟
برخی رسانه‌های داخلی، موضوع کمبود گاز را به حملات اسرائیل به زیرساخت‌های انرژی ایران در جریان جنگ ۴۰ روزه اواخر اسفند ۱۴۰۴ مرتبط می‌دانند. در این حملات، پالایشگاه‌های سوم، چهارم، پنجم و ششم و شماری دیگر از تأسیسات پارس جنوبی در عسلویه هدف قرار گرفتند.
سخنگوی دولت نیز اعلام کرده که حدود یک‌سوم از تولید گاز کشور از مدار خارج شده و بازسازی پالایشگاه‌های آسیب‌دیده حدود سه سال زمان خواهد برد. دولت مدعی است این حملات باعث ایجاد مشکل در تأمین گاز و احتمال قطعی آن شده است.
کارشناسان چه می‌گویند؟ آیا ظرفیت تولید گاز واقعاً کاهش یافته است؟
دالغا خاتین‌اوغلو، کارشناس نفت و انرژی، با رد کاهش ظرفیت تولید گاز، می‌گوید حملات اسرائیل تنها ظرفیت فرآوری گاز را روزانه ۱۰۰ میلیون مترمکعب تحت تأثیر قرار داده است. او تأکید می‌کند که ظرفیت پالایش گاز ایران حتی در زمان اوج مصرف، بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون مترمکعب بیشتر از میزان تولید است و بنابراین این حملات نباید مشکل حادی در عرضه گاز ایجاد کرده باشند.
خاتین‌اوغلو با استناد به آمارهای «اداره تنظیم بازار انرژی ترکیه» می‌گوید ایران پس از حملات اسرائیل، صادرات گاز خود به ترکیه را ۳۰ درصد افزایش داده و در مجموع طی نیمه نخست امسال ۴.۵ میلیارد مترمکعب گاز به ترکیه تحویل داده که ۵۰ درصد بیشتر از نیمه نخست سال ۲۰۲۵ است. این آمارها، ادعای کاهش تولید گاز را زیر سوال می‌برد.
این کارشناس همچنین اشاره می‌کند که صنایع ایران، به‌ویژه صنایع پتروشیمی و فولاد، سالانه بیش از ۴۰ میلیارد مترمکعب گاز مصرف می‌کنند. با توجه به اینکه این صنایع نیز هدف حمله قرار گرفته‌اند و اکنون با نیمی از ظرفیت خود فعالیت می‌کنند، قاعدتاً باید گاز بیشتری برای دیگر بخش‌ها، از جمله بخش خانگی، باقی مانده باشد.
افت فشار گاز در پارس جنوبی: یک مشکل قدیمی؟
دبیر شورای عالی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی نیز در سال ۱۴۰۰ به آغاز افت فشار تولید گاز در پارس جنوبی و به صدا درآمدن زنگ کاهش تولید در این میدان مشترک گازی اشاره کرده بود. او بیان کرده بود که تاکنون تمهیداتی برای حفظ و نگهداشت تولید گاز پارس جنوبی دیده نشده و وضعیت آن مطلوب ارزیابی نمی‌شود. این اظهارات نشان می‌دهد که مشکل افت فشار گاز در پارس جنوبی، پدیده‌ای جدید نیست و ریشه‌های عمیق‌تری دارد.
راهکارها و برنامه‌های دولت: آیا زمستان امسال گاز قطع می‌شود؟
با نزدیک‌شدن به زمستان، نگرانی مردم مناطق شمالی کشور افزایش می‌یابد. مقام‌های دولتی در پاسخ به این نگرانی‌ها می‌گویند «تلاش‌هایی» برای جلوگیری از قطع گاز در جریان است. سنگدوینی، نایب‌رئیس کمیسیون انرژی مجلس، خبر داده است که در جلساتی با وزیر نفت، وزیر نیرو و مسئولان وزارت کشور، موضوع تأمین گاز زمستانی استان‌های شمالی به‌صورت ویژه مورد بررسی قرار گرفته است.
جلیل مختار، عضو کمیسیون انرژی مجلس، نیز اعلام کرده که شرکت ملی گاز ایران با همکاری استانداری‌ها، اقدامات فنی و اجرایی لازم را برای مدیریت شرایط زمستانی در دستور کار قرار داده است. او تأکید کرده که برای سناریوهای مختلف، از شرایط عادی تا وضعیت‌های بحرانی، باید برنامه عملیاتی وجود داشته باشد و پیش‌بینی سوخت جایگزین یکی از اقدامات احتیاطی برای کاهش پیامدهای احتمالی محدودیت گاز در مناطق شمالی کشور خواهد بود.
حسینعلی حاجی‌دلیگانی، نایب‌رئیس کمیسیون اصل نود مجلس، نیز با اشاره به آسیب ۲۰ درصدی به تولید گاز پارس جنوبی، خواستار ورود شرکت‌های کارور انرژی و برنامه‌ریزی زودهنگام دولت برای زمستان شده است. او تأکید کرده که دولت باید از ماه پایانی تابستان برای اجرای طرح‌های بهینه‌سازی، فعال‌کردن شرکت‌های کارور و حمایت هدفمند از مشترکان اقدام کند.
پایداری شبکه گاز در ماه‌های سرد سال به عواملی مانند شدت سرما، میزان مصرف خانگی، وضعیت تولید و انتقال گاز و اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف بستگی خواهد داشت. همچنین گزارش آخرین وضعیت قطعی آب و افت فشار در شهرها می‌تواند تصویر کامل‌تری از وضعیت خدمات زیرساختی بدهد.
نتیجه‌گیری: ابهام و نگرانی همچنان باقی است
استدلال‌های کارشناسان نشان می‌دهد که مقام‌های جمهوری اسلامی درباره ابعاد واقعی بحران، برنامه‌های مدیریت کمبود و قطعی گاز و راهکارهای جلوگیری از آن، اطلاعات شفاف و یکدستی منتشر نکرده‌اند. ازاین‌رو، نگرانی مردم گلستان، مازندران، گیلان و حتی خراسان شمالی درباره تأمین گاز در زمستان پیش‌رو همچنان برطرف نشده است.
آیا دولت می‌تواند با برنامه‌ریزی‌های خود، زمستان امسال را بدون قطعی گاز پشت سر بگذارد؟ زمان پاسخ این سوال را خواهد داد.
