تغییرات جدید در دهک‌بندی یارانه‌ها: چگونه از حذف یارانه خود جلوگیری کنیم؟

پرداخت یارانه‌های نقدی همچنان به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای حمایتی دولت برای کاهش فشار اقتصادی بر خانوارها ادامه دارد. با این حال، افزایش روزافزون تورم و هزینه‌های زندگی، مبلغ فعلی یارانه نقدی و اعتبار کالابرگ الکترونیکی را ناکافی ساخته است. در چنین شرایطی، دولت همزمان با پرداخت مستمر یارانه‌ها، بازنگری جدی در دهک‌بندی خانوارها و شناسایی دقیق‌تر مشمولان را در دستور کار قرار داده است.

به گزارش خبرآنلاین، این بازبینی‌ها می‌تواند منجر به تغییر وضعیت دریافت یارانه برای بسیاری از خانواده‌ها شود. از این رو، آگاهی از عوامل مؤثر بر تغییر دهک، راهکارهای پیشگیری از حذف یارانه و چگونگی پیگیری اعتراض‌ها، برای تمامی مشمولان ضروری است.

وضعیت پرداخت یارانه در تیرماه ۱۴۰۵

بررسی آمارهای اخیر نشان می‌دهد که بار مالی دولت برای پرداخت یارانه دهک‌های چهارم تا نهم در تیرماه به ۱۳۵ هزار و ۴۹۴ میلیارد ریال رسیده است. این رقم در مقایسه با خردادماه، تنها حدود ۴ میلیارد ریال افزایش یافته که نشان‌دهنده ثبات نسبی در منابع مالی اختصاص یافته به این دهک‌ها است.

فرآیند پرداخت یارانه‌ها همچنان از طریق ۲۸ بانک عامل کشور صورت می‌گیرد و وضعیت استحقاق خانوارها به صورت ماهانه و بر اساس اطلاعات اقتصادی به‌روزرسانی می‌شود. این به‌روزرسانی‌ها می‌تواند در هر دوره پرداخت، تغییراتی از جمله افزایش یا کاهش مبلغ دریافتی و حتی قطع کامل یارانه را برای برخی خانوارها به دنبال داشته باشد.

تغییرات در ترکیب خانوارهای یارانه‌بگیر

یکی از نکات قابل توجه در گزارش تیرماه، تغییر در ساختار خانوارهای مشمول دریافت یارانه است. تعداد سرپرستان خانوارهای دهک‌های چهارم تا نهم از ۱۵ میلیون و ۶۳۹ هزار و ۱۳۲ نفر در خردادماه به ۱۵ میلیون و ۶۵۵ هزار و ۸۵۹ نفر در تیرماه افزایش یافته که نشان‌دهنده رشد ۱۶ هزار و ۷۲۷ نفری است.

این افزایش در تعداد سرپرستان خانوار در حالی رخ داده که تعداد کل افراد تحت پوشش تنها ۳۸۳ نفر رشد داشته است. این اختلاف قابل توجه حاکی از آن است که بخش عمده تغییرات به دلیل تفکیک خانوارها، تشکیل خانوارهای جدید، ازدواج، استقلال فرزندان و ثبت اطلاعات جدید در پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان است که نشان‌دهنده دقت بالای نظام دهک‌بندی و به‌روزرسانی مستمر اطلاعات اقتصادی خانوارهاست.

کدام خانوارها در معرض حذف یارانه قرار دارند؟

دهک‌بندی خانوارها به صورت مداوم و بر اساس «آزمون وسع» به‌روزرسانی می‌شود. هرگونه تغییری که نشان‌دهنده افزایش توان اقتصادی خانوار باشد، می‌تواند جایگاه آن را در دهک‌های درآمدی تغییر داده و در نهایت منجر به حذف یارانه شود. عوامل اصلی مؤثر بر این تغییرات عبارتند از:

• افزایش درآمد: استخدام جدید، افزایش حقوق، راه‌اندازی کسب‌وکار یا دریافت درآمدهای مستمر.
• دارایی‌های ثبت‌شده: خرید خودرو یا ملک، افزایش دارایی‌های سرمایه‌ای و حتی عدم ثبت انتقال مالکیت خودرو یا ملکی که قبلاً فروخته شده است.
• گردش حساب و تراکنش‌های بانکی: انجام تراکنش‌های مالی دیگران از حساب سرپرست خانوار یا گردش مالی غیرمتعارف.
• تغییر ترکیب خانوار: ازدواج، طلاق، تولد فرزند، فوت یکی از اعضا یا جدا شدن فرزندان از والدین.

در حال حاضر، دهک دهم همچنان از فهرست دریافت‌کنندگان یارانه نقدی خارج است و خانوارهای قرار گرفته در دهک‌های هشتم و نهم، بیش از سایر دهک‌ها در معرض بازبینی قرار دارند. با این حال، قرار گرفتن در این دهک‌ها به معنای حذف قطعی یارانه نیست و تصمیم نهایی بر اساس نتیجه آزمون وسع اتخاذ می‌شود.

راهکارهایی برای جلوگیری از قطع یارانه

برای جلوگیری از حذف یارانه، سرپرستان خانوار باید به نکات زیر توجه کنند:

• تفکیک یارانه افراد: جدا شدن فرزندان متأهل یا افراد مجرد شاغل از خانوار اصلی و تشکیل پرونده مستقل، می‌تواند از تجمیع درآمدها و دارایی‌ها جلوگیری کرده و مانع افزایش دهک اقتصادی کل خانواده شود.
• به‌روزرسانی اطلاعات دارایی‌ها: اطمینان از به‌روز بودن اطلاعات مربوط به مالکیت خودرو یا ملک در سامانه‌های مربوطه، به منظور جلوگیری از ارزیابی نادرست توان اقتصادی خانوار.
• خودداری از تراکنش‌های مالی دیگران: سرپرستان خانوار باید از انجام تراکنش‌های مالی افراد دیگر با حساب شخصی خود پرهیز کنند تا گردش مالی بالا به اشتباه منجر به افزایش دهک نشود.
• بررسی دوره‌ای اطلاعات: مراجعه منظم به سامانه حمایت و اصلاح هرگونه مغایرت در اطلاعات ثبت‌شده، احتمال حذف اشتباه یارانه را به حداقل می‌رساند.

نحوه اعتراض به قطع یارانه

سرپرستان خانواری که یارانه آنها قطع شده یا نسبت به دهک‌بندی خود اعتراض دارند، می‌توانند به سامانه حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مراجعه کنند. در این سامانه، امکان بررسی وضعیت دهک اقتصادی، مشاهده علت قطع یارانه و ثبت درخواست بازبینی با استفاده از کد ملی و شماره تلفن همراه فراهم شده است.

پس از ثبت اعتراض، اطلاعات خانوار مجدداً توسط مراجع ذی‌ربط بررسی خواهد شد و در صورت احراز خطا، دهک جدید اعلام می‌شود. اگر حدود ۱۰ روز پس از ثبت درخواست پاسخی دریافت نشد، متقاضیان می‌توانند مجدداً درخواست خود را پیگیری کرده و برای بررسی دوباره اقدام نمایند.