پشت پرده نوسانات بازار مرغ: از زیان ۶۰ هزار تومانی مرغداران تا کاهش واردات نهاده‌ها

بازار مرغ در ماه‌های اخیر شاهد نوسانات قابل توجهی بوده است؛ نوساناتی که هم تولیدکنندگان و هم مصرف‌کنندگان را تحت تأثیر قرار داده است. در حالی که مرغداران از زیان ۶۰ تا ۷۰ هزار تومانی به ازای هر کیلوگرم مرغ گلایه دارند، قیمت مرغ کامل در بازار خرده‌فروشی نیز با افزایش مواجه شده است. این وضعیت پیچیده، ریشه‌های متعددی در زنجیره تولید و توزیع دارد.

زیان سنگین مرغداران و چالش‌های تولید

حبیب اسدالله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی کشور، با اشاره به اینکه قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم مرغ در حال حاضر حدود ۲۴۵ تا ۲۵۰ هزار تومان است، اعلام کرده که تولیدکنندگان مرغ را با قیمت‌هایی بین ۱۶۰ تا ۱۸۰ هزار تومان عرضه می‌کنند. این اختلاف قیمت، زیانی معادل ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم را به مرغداران تحمیل می‌کند که زیان روزانه این بخش را به بیش از ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان رسانده است. شرکت پشتیبانی امور دام برای حمایت از مرغداران، ظرفیت خرید و ذخیره‌سازی ۳۰ هزار تن مرغ را برای تعادل بازار در نظر گرفته است.

عوامل مؤثر بر افزایش هزینه‌های تولید

اگرچه قیمت برخی نهاده‌ها مانند سویا و جوجه یک‌روزه کاهش یافته است، اما افزایش قیمت سایر مؤلفه‌های تولید، این کاهش را خنثی کرده است. به عنوان مثال، قیمت سویا از ۱۰۰ هزار تومان به ۸۰ هزار تومان رسیده، اما قیمت ذرت که مصرف آن در جیره غذایی طیور تقریباً دو برابر سویاست، حدود ۱۰ هزار تومان افزایش داشته است. علاوه بر این، هزینه‌هایی مانند سوخت، برق، واکسن، دارو و سایر اقلام تولیدی نیز با افزایش مواجه بوده‌اند. تعرفه برق واحدهای تولیدی نیز افزایش یافته که به نوبه خود بر هزینه‌ها افزوده است.

تأثیر کاهش واردات نهاده‌ها و نوسانات ارزی

یکی از دلایل اصلی افزایش قیمت مرغ، کمبود نهاده‌های دامی ناشی از کاهش واردات و تأخیر در تخصیص ارز توسط بانک مرکزی است. سید جلال طیبا، عضو هیئت مدیره اتحادیه واردکنندگان نهاده‌های دام و طیور ایران، اشاره کرده که در سال جاری، واردات نهاده‌هایی مانند ذرت، جو و کنجاله کاهش یافته است. این کاهش عرضه باعث شده قیمت خوراک مرغ در بازار آزاد تا دو برابر نرخ مصوب افزایش یابد. همچنین، نوسانات نرخ ارز آزاد نیز مستقیماً بر هزینه تولید مرغ تأثیر می‌گذارد، زیرا تنها حدود ۳۶ درصد از هزینه‌ها با ارز ترجیحی تأمین می‌شود و مابقی با نرخ ارز آزاد محاسبه می‌گردد.

افزایش قیمت مرغ در بازار مصرف

بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که قیمت مرغ کامل تازه در بازار خرده‌فروشی بین ۲۸۰ تا ۳۴۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم عرضه می‌شود. این افزایش قیمت، اگرچه لزوماً به همان میزان افزایش قیمت مرغ زنده نیست (به دلیل هزینه‌های کشتار، حمل‌ونقل، بسته‌بندی و توزیع)، اما هرگونه افزایش در ابتدای زنجیره تولید، فشار افزایشی بر بازار مصرف ایجاد می‌کند. این موضوع در شرایطی که مرغ یکی از منابع اصلی تأمین پروتئین خانوار است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

راهکارهای پیشنهادی

مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی، ارائه تسهیلات ارزان‌قیمت را یکی از راهکارهای حمایت از تولید می‌داند. این تسهیلات می‌تواند برای تأمین سرمایه در گردش و نوسازی واحدهای مرغداری استفاده شود که به افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه تمام‌شده تولید کمک خواهد کرد. سیاست‌گذاران باید به دنبال ایجاد تعادل میان استمرار تولید، کنترل هزینه‌ها و قدرت خرید خانوار باشند تا از بحران‌های آتی در بازار مرغ جلوگیری شود.