مهاجرت اجباری بازنشستگان مستاجر به حاشیه شهرها

این روزها، بازنشستگان مستاجر در ایران با یکی از دشوارترین مراحل زندگی خود مواجه هستند. افزایش بی‌رویه اجاره‌بها در کنار مستمری‌های حداقلی، بسیاری از این افراد را در آستانه بحران مسکن قرار داده است. در شرایطی که حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی تنها چند میلیون تومان افزایش یافته، تامین هزینه اجاره‌بها به یک چالش غیرقابل حل تبدیل شده است.

به گزارش ایلنا، این وضعیت ناگوار، بازنشستگان را وادار به مهاجرت اجباری از شهرها به حاشیه‌ها و حتی مناطق دورتر می‌کند. این جابجایی نه تنها به دلیل مسائل اقتصادی، بلکه برای حفظ حداقل‌های زندگی و ارتباط با جامعه صورت می‌گیرد.

کوچ اجباری، نه انتخاب آزاد

«محمد احمدی»، فعال صنفی بازنشستگان و از جمله حداقل‌بگیران، با اشاره به این معضل اجتماعی، بیان می‌کند که بازنشستگی که قرار بود دوران آرامش پس از سال‌ها کار و تلاش باشد، اکنون به آغاز یک کوچ ناخواسته تبدیل شده است. او تأکید می‌کند که هدف از بازنشستگی، زندگی با کرامت در کنار خانواده و دوستان در محله‌ای آشنا بوده است، اما واقعیت امروز برای بسیاری از سالمندان، چیزی جز آوارگی نیست.

وی افزود، افزایش مداوم قیمت مسکن و اجاره‌بها، بسیاری از سالمندان را از محله‌ها و شهرهایی که سال‌ها در آن ریشه دوانده‌اند، بیرون رانده است. مستمری‌هایی که زمانی کفاف زندگی را می‌داد، امروز حتی برای اجاره یک واحد کوچک هم کافی نیست. در نتیجه، تعداد فزاینده‌ای از بازنشستگان ناچار به نقل مکان به حاشیه شهرها، شهرهای اقماری یا مناطق دورتر می‌شوند؛ این اقدام نه از روی میل و انتخاب، بلکه صرفاً برای بقا و گذران زندگی است.

پیامدهای اجتماعی و روانی مهاجرت

احمدی خاطرنشان می‌کند که این جابجایی تنها به معنای تغییر محل سکونت نیست؛ بلکه یک بازنشسته هنگام ترک محله خود، بخش عظیمی از زندگی اجتماعی، خاطرات و روابط انسانی‌اش را نیز پشت سر می‌گذارد. همسایگان قدیمی، دوستان دوران جوانی و حتی مغازه‌دارانی که با نام آن‌ها را می‌شناختند، ناگهان از دسترس خارج می‌شوند.

او در ادامه به مشکلات جدیدی که در محل زندگی جدید گریبان‌گیر بازنشستگان می‌شود، اشاره کرد:

• فاصله بیشتر تا مراکز درمانی و بهداشتی
• افزایش هزینه‌های رفت و آمد
• دسترسی محدودتر به خدمات شهری و فرهنگی
• احساس تنهایی و انزوا

این کارگر بازنشسته معتقد است که برای سالمندی که به مراقبت‌های پزشکی و ارتباطات اجتماعی نیاز مبرم دارد، چنین تغییراتی می‌تواند آثار عمیق جسمی و روانی جبران‌ناپذیری بر جای بگذارد.

حاشیه‌نشینی سالمندان؛ پدیده‌ای نوظهور

این فعال صنفی تصریح کرد که ایران با پدیده‌ای کمتر دیده‌شده به نام «حاشیه‌نشینی سالمندان» مواجه است. اگر در گذشته حاشیه‌نشینی بیشتر به کارگران مهاجر و اقشار کم‌درآمد اختصاص داشت، امروز بخشی از بازنشستگان نیز به این جمع پیوسته‌اند. این روند نه تنها فقر اقتصادی را نشان می‌دهد، بلکه فرسایش کرامت انسانی و سرمایه اجتماعی جامعه را نیز به وضوح نمایان می‌سازد.

احمدی در پایان تأکید کرد: سالمندی که سال‌ها در توسعه کشور نقش داشته و حق بیمه پرداخت کرده است، نباید در سال‌های پایانی عمر خود میان دارو، خوراک و اجاره خانه یکی را انتخاب کند. مسئله تنها داشتن سقفی بالای سر نیست؛ مسئله حفظ جایگاه اجتماعی، روابط انسانی و حق زندگی با کرامت است. وقتی یک بازنشسته به اجبار از محله خود رانده می‌شود، فقط خانه‌اش را از دست نمی‌دهد، بلکه به اجبار بخشی از هویت، خاطرات و زندگی خود را نیز جا می‌گذارد و می‌رود.