هزاران مالک خانه، زمین، مغازه و باغ که سال‌هاست ملک خود را فقط با قولنامه یا اسناد عادی در اختیار دارند، حالا با انتشار جزئیات جدید از سوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، فرصت تازه‌ای برای دریافت سند رسمی مالکیت پیدا کرده‌اند.

سازمان ثبت اسناد اعلام کرده است افرادی که املاک آن‌ها به دلایل مختلف تاکنون سند رسمی دریافت نکرده، می‌توانند با طی مراحل قانونی و ثبت درخواست در سامانه مربوطه، فرآیند صدور سند مالکیت را آغاز کنند. این اقدام در چارچوب قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی انجام می‌شود؛ قانونی که با هدف ساماندهی وضعیت مالکیت املاک فاقد سند و کاهش اختلافات ملکی اجرا شده است.

چه کسانی می‌توانند برای دریافت سند رسمی اقدام کنند؟

بر اساس اعلام اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، افرادی که مالک املاک دارای سابقه ثبتی هستند اما تنها قولنامه، مبایعه‌نامه، صلح‌نامه، گواهی حصر وراثت یا سایر اسناد عادی را در اختیار دارند، می‌توانند در صورت داشتن شرایط قانونی، درخواست صدور سند رسمی ثبت کنند.

این موضوع شامل بسیاری از:

• خانه‌های مسکونی
• مغازه‌ها
• زمین‌های کشاورزی
• باغ‌ها
• املاک دارای سند مشاعی

می‌شود؛ البته هر پرونده پس از بررسی مدارک و احراز شرایط قانونی، توسط هیأت‌های تعیین تکلیف رسیدگی خواهد شد.

مراحل دریافت سند برای املاک فاقد سند

سازمان ثبت اسناد، مراحل دریافت سند رسمی را به صورت زیر اعلام کرده است:

۱. تهیه نقشه دقیق ملک

اگر ملک فاقد سند مالکیت یا دارای سند مشاعی باشد و امکان تفکیک وجود نداشته باشد، ابتدا باید نقشه دقیق ملک توسط کارشناسان ذی‌صلاح تهیه شود.

۲. برابر با اصل کردن مدارک

تمام مدارک مربوط به مالکیت از جمله:

• قولنامه
• مبایعه‌نامه
• صلح‌نامه
• گواهی حصر وراثت
• سند مشاعی
• سایر مستندات مالکیت

باید در یکی از دفاتر اسناد رسمی برابر با اصل شوند.

۳. ثبت درخواست در سامانه

پس از آماده شدن مدارک، متقاضی باید وارد سامانه قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی شود و اطلاعات ملک، نقشه و مدارک اسکن‌شده را بارگذاری کند.

۴. ارسال مدارک از طریق پست

پس از پایان ثبت‌نام اینترنتی، نسخه چاپی فرم درخواست به همراه کپی برابر با اصل مدارک باید از طریق پست سفارشی برای اداره ثبت مربوطه ارسال شود.

بعد از ثبت درخواست چه اتفاقی می‌افتد؟

پس از ثبت پرونده، مراحل رسیدگی به صورت پیامکی به متقاضی اطلاع‌رسانی خواهد شد؛ از جمله:

• ارجاع پرونده به کارشناس
• بررسی مدارک
• بازدید از ملک در صورت نیاز
• تشکیل جلسه هیأت تعیین تکلیف
• صدور رأی
• انتشار آگهی قانونی
• پرداخت هزینه‌های مربوط
• صدور سند مالکیت

اگر پس از انتشار آگهی، اعتراضی نسبت به رأی صادر نشود و تصرفات مالکانه متقاضی نیز احراز شود، سند رسمی مالکیت صادر خواهد شد.

داشتن سند رسمی چه مزایایی دارد؟

کارشناسان حقوقی معتقدند دریافت سند رسمی می‌تواند بسیاری از مشکلات حقوقی و ثبتی را برطرف کند. مهم‌ترین مزایا عبارت‌اند از:

• افزایش امنیت مالکیت
• کاهش احتمال کلاهبرداری
• امکان دریافت تسهیلات بانکی
• نقل و انتقال آسان‌تر ملک
• کاهش اختلافات ملکی
• افزایش ارزش ملک در معاملات
• امکان استعلام رسمی وضعیت ملک

به همین دلیل، سازمان ثبت اسناد نیز از مالکان واجد شرایط خواسته است در صورت داشتن مدارک لازم، فرآیند دریافت سند را به تعویق نیندازند.

قانون تعیین تکلیف املاک فاقد سند چه می‌گوید؟

قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی که از سال ۱۳۹۰ اجرایی شده، برای املاکی در نظر گرفته شده است که دارای سابقه ثبتی و منشأ تصرف قانونی هستند، اما به دلایلی امکان صدور سند از مسیرهای معمول برای آن‌ها فراهم نبوده است. رسیدگی به این پرونده‌ها توسط هیأت‌های ویژه انجام می‌شود و صدور سند منوط به احراز شرایط قانونی و طی تشریفات مقرر است.

مالکان قبل از ثبت درخواست به این نکات توجه کنند

پیش از ثبت درخواست، بهتر است مالکان از کامل بودن مدارک و وضعیت ثبتی ملک اطمینان حاصل کنند. همچنین ثبت درخواست در سامانه به‌تنهایی به معنای صدور قطعی سند نیست و هر پرونده پس از بررسی مدارک، کارشناسی، صدور رأی هیأت و سپری شدن مهلت اعتراض، درباره آن تصمیم‌گیری می‌شود.

جمع‌بندی

اعلام جزئیات جدید از سوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، بار دیگر توجه مالکان املاک فاقد سند را به قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی جلب کرده است. اگر مالک خانه، زمین، مغازه یا باغی هستید که هنوز سند رسمی ندارد و تنها با اسناد عادی مانند قولنامه در اختیار شماست، در صورت احراز شرایط قانونی می‌توانید از طریق سامانه مربوطه برای دریافت سند رسمی اقدام کنید. طی کردن این فرآیند علاوه بر تثبیت مالکیت، می‌تواند امنیت حقوقی ملک و امکان انجام معاملات رسمی را نیز افزایش دهد.