متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵؛ جزئیات، چالش‌ها و تأثیر بر قدرت خرید
متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ به ایستگاه پایانی رسید
فرآیند متناسب‌سازی (همسان‌سازی) حقوق بازنشستگان که از سال ۱۴۰۳ آغاز شده بود، در سال ۱۴۰۵ به مرحله نهایی خود رسید. این طرح که بر اساس جزء (۲) بند «ر» ماده (۲۸) قانون برنامه هفتم پیشرفت اجرا می‌شود، در سه مرحله انجام شده است. هدف نهایی این طرح، جلوگیری از کاهش سطح برخورداری بازنشستگان در مقایسه با میزان دریافتی در زمان برقراری مستمری و رساندن مستمری آنان به حداقل ۹۰ درصد نسبت مستمری زمان برقراری به حداقل دستمزد همان سال است.
مرحله سوم متناسب‌سازی در سال ۱۴۰۵ با سهم ۳۰ درصدی اجرا شد. این طرح عمدتاً برای مستمری‌بگیران غیرحداقل‌بگیر تأمین اجتماعی در نظر گرفته شده است. سازمان تأمین اجتماعی تأکید کرده که مبلغ متناسب‌سازی بر اساس سوابق بیمه‌پردازی و شرایط خاص هر فرد محاسبه می‌شود و پرداختی یکسانی برای همه وجود ندارد.
افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵
بر اساس مصوبات شورای عالی کار و ظرفیت‌های مالی سازمان تأمین اجتماعی، افزایش حقوق بازنشستگان در سال جاری به دو گروه تقسیم شده است:
آنچه دیگران میخوانند
- حداقل‌بگیران: مستمری این گروه ۶۰ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته و مبلغ آن در سال جاری به ۱۶۶,۲۵۵,۵۰۰ ریال (۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان) رسیده است.
- سایر سطوح مزدی: مستمری دریافتی این گروه ۴۵ درصد افزایش یافته و علاوه بر آن، مبلغ ثابت ۱۵,۵۸۶,۴۷۰ ریال (یک میلیون و ۵۵۸ هزار و ۶۴۷ تومان) به حقوق آنان افزوده شده است.
بازنشستگان کشوری نیز علاوه بر افزایش ۲۰ درصدی پایه حقوق، از مرحله جدید متناسب‌سازی بهره‌مند شده‌اند که مجموع دریافتی بسیاری از آن‌ها رشدی فراتر از ۳۰ درصد را تجربه کرده است. حداقل مستمری این گروه به ۱۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان ارتقا یافته است.
مزایای جانبی و حذف «حفظ قدرت خرید»
بر اساس احکام جدید، مزایای جانبی بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ بدون تغییر نسبت به سال گذشته باقی مانده است. سازمان تأمین اجتماعی دلیل این موضوع را محدودیت‌های شدید منابع مالی عنوان کرده و تأکید دارد که این مزایا حذف نشده‌اند، اما امکان افزایش آن‌ها وجود نداشته است.
مبلغ «حفظ قدرت خرید» که در سال ۱۴۰۳ بر اساس بند (د) تبصره (۱۵) قانون بودجه به برخی بازنشستگان پرداخت می‌شد، در سال ۱۴۰۵ تکرار نشده و مستند قانونی برای پرداخت آن وجود ندارد. مدیرکل تأمین اجتماعی غرب تهران توضیح داده است که این مبلغ در سال ۱۴۰۳ با هدف حمایت از حداقل‌بگیران و سایر مستمری‌بگیرانی که مبلغ متناسب‌سازی آن‌ها کمتر از ۷ میلیون و ۱۶۶ هزار و ۱۶۸ ریال بود، پرداخت می‌شد. از آنجا که در قوانین و مقررات سال ۱۴۰۵ مجوز قانونی جدیدی برای ادامه این پرداخت پیش‌بینی نشده است، امکان پرداخت آن در سال جاری وجود ندارد. دولت در سال جاری کمک معیشت مدنظر خود را در قالب طرح کالابرگ با پرداخت یک میلیون تومان به هر نفر ارائه می‌دهد.
چالش‌ها و نگرانی‌ها
با وجود افزایش حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵، مقایسه میزان رشد مستمری‌ها با نرخ تورم و برآوردهای خط فقر نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از بازنشستگان همچنان با کاهش قدرت خرید و مشکلات معیشتی روبه‌رو هستند. بانک مرکزی تورم سالانه خرداد ۱۴۰۵ را ۵۷.۷ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه را ۸۳.۱ درصد اعلام کرده است. در حالی که افزایش حقوق حداقل‌بگیران تأمین اجتماعی ۶۰ درصد بوده، رشد ۴۵ درصدی حقوق سایر سطوح از تورم سالانه عقب‌تر است. تورم نقطه‌به‌نقطه بالای ۸۸ درصد نیز نشان‌دهنده افزایش سریع‌تر هزینه‌هاست.
گزارش‌های کارشناسی خط فقر را حدود ۶۰ میلیون تومان تخمین می‌زنند که با این حساب، بسیاری از خانواده‌های بازنشسته حداقل‌بگیر زیر خط فقر قرار دارند. مشکلات حق درمان و سهم بالای پرداخت مستقیم مردم از هزینه‌های درمانی (حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد) نیز به مشکلات معیشتی بازنشستگان می‌افزاید.
بار مالی مرحله سوم متناسب‌سازی در سال ۱۴۰۵، ماهانه حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است که منبع مالی مورد نیاز برای اجرای آن تاکنون به‌طور کامل فراهم نشده است و سازمان در تلاش برای تأمین آن است.
مشاهده احکام جدید و لایحه اصلاحی
بازنشستگان و مستمری‌بگیران سازمان تأمین اجتماعی می‌توانند با مراجعه به سامانه خدمات غیرحضوری سازمان به نشانی es.tamin.ir و ورود به بخش «مستمری‌بگیران»، قسمت «حکم مستمری‌بگیران» و سپس «مشاهده حکم افزایش سالیانه»، میزان مستمری متناسب‌سازی‌شده شخصی خود را به همراه فرمول‌های محاسباتی مشاهده کنند. همچنین ابزار محاسبه آنلاین در این سامانه جزئیات محاسبات را به‌صورت کامل و آسان نمایش می‌دهد.
دولت لایحه‌ای را برای اصلاح جزء ۲ بند «ر» ماده ۲۸ و تبصره ۴ ماده ۲۹ قانون برنامه هفتم پیشرفت به مجلس شورای اسلامی ارسال کرده است. این لایحه درخواست حذف عبارت «غیرحداقل‌بگیر» را از قانون دارد تا ۷۵ درصد مستمری‌بگیران تأمین اجتماعی که حداقل‌بگیر یا کمتر از آن هستند، نیز مشمول متناسب‌سازی شوند. همچنین درخواست شده تا تبصره‌ای مبنی بر «متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی تا ۱۰ درصد حداقل حقوق مصوب شورای عالی کار برای کارگران» به این ماده اضافه شود. این اقدامات در راستای اجرای ماده ۹۶ قانون تأمین اجتماعی و تطابق مزد و مستمری با هزینه‌های زندگی و بهبود وضعیت معیشتی بازنشستگان است.
