دهک‌بندی یارانه‌ها تغییر می‌کند؛ اتفاق مهم از ۱۵ مهر
دهک‌بندی یارانه‌ها در مهر ۱۴۰۵ در آستانه یک تغییر مهم قرار گرفته است. احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اعلام کرده شیوه شناسایی خانوارهای مشمول حمایت‌های معیشتی تغییر می‌کند و اجرای تدریجی افزایش حمایت کالابرگی نیز از ۱۵ مهر ۱۴۰۵ در دستور کار قرار گرفته است.
مهم‌ترین تغییر این است که قرار نیست وضعیت خانوارها فقط با همان مدل رایج «دهک اول تا دهم» سنجیده شود. طبق توضیحات منتشرشده از سوی وزارت رفاه، در مدل جدید خانوارها بر اساس سطح وسع اقتصادی در سه گروه کلی قرار می‌گیرند: وسع پایین، وسع متوسط و وسع بالا.
آنچه دیگران میخوانند
دهک‌بندی یارانه‌ها از ۱۵ مهر چه تغییری می‌کند؟
بر اساس توضیحات وزیر رفاه، دهک‌بندی به شکل قبلی بیشتر به یک ابزار تحلیلی تبدیل می‌شود و برای تعیین سطح حمایت، مجموعه اطلاعات اقتصادی خانوار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در مدل جدید، داده‌های درآمدی و دارایی از چند دستگاه مختلف تجمیع می‌شود و خانوارها بر اساس وضعیت واقعی‌تر اقتصادی دسته‌بندی خواهند شد.
بنابراین ممکن است از این پس صرفاً اینکه یک خانوار «دهک چهارم» یا «دهک هفتم» است، تنها عامل تعیین‌کننده برای دریافت برخی حمایت‌ها نباشد.
سه گروه جدید جای دهک‌های قبلی را می‌گیرند؟
آنچه تا این لحظه اعلام شده، این است که در مدل جدید برای برخی حمایت‌های معیشتی از سه سطح «وسع پایین»، «وسع متوسط» و «وسع بالا» استفاده خواهد شد. با این حال، این موضوع به معنی حذف کامل همه کاربردهای دهک‌بندی در تمام سامانه‌ها و پرداخت‌ها نیست.
در واقع دهک همچنان ممکن است در سامانه‌های رفاهی نمایش داده شود، اما برای تصمیم‌گیری درباره بعضی حمایت‌ها، سطح وسع اقتصادی و مجموعه اطلاعات مالی خانوار نقش پررنگ‌تری خواهد داشت.
چه اطلاعاتی برای تعیین وضعیت خانوار بررسی می‌شود؟
بر اساس توضیحات منتشرشده، تنها یک عامل مانند حقوق ماهانه یا داشتن خودرو ملاک نخواهد بود.
در ارزیابی وضعیت اقتصادی، مجموعه‌ای از اطلاعات مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ از جمله:
- درآمد خانوار
- دارایی‌های ثبت‌شده
- اطلاعات اقتصادی موجود در پایگاه‌های دولتی
- ترکیب و تعداد اعضای خانوار
- برخی اطلاعات بانکی و مالی در چارچوب ضوابط مربوط
به همین دلیل داشتن یک خودرو یا ملک به‌تنهایی الزاماً به معنی قطع یارانه یا حذف از حمایت‌ها نیست و مجموعه شرایط خانوار بررسی می‌شود.
از ۱۵ مهر چه اتفاقی می‌افتد؟
طبق اظهارات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اجرای تدریجی افزایش حمایت معیشتی و اعتبار کالابرگ از ۱۵ مهر در برنامه قرار گرفته است.
در گزارش‌های منتشرشده، حدود ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر به‌عنوان جامعه هدف حمایت بیشتر مطرح شده‌اند، اما میزان افزایش اعتبار برای همه افراد یکسان نخواهد بود و به سطح اقتصادی خانوار و منابع تأمین‌شده بستگی دارد.
بنابراین تیترهایی مانند «از ۱۵ مهر یارانه همه افزایش پیدا می‌کند» دقیق نیستند.
آیا ممکن است یارانه بعضی خانوارها تغییر کند؟
بله، بازنگری اطلاعات اقتصادی می‌تواند وضعیت بعضی خانوارها را تغییر دهد؛ اما تغییر دهک یا گروه اقتصادی لزوماً به معنی قطع فوری یارانه نیست.
نوع حمایت، مقررات مربوط به آن و وضعیت هر خانوار به‌صورت جداگانه اهمیت دارد. برای همین اگر دهک یک خانوار تغییر کرده باشد، بهترین راه بررسی وضعیت از طریق سامانه رسمی حمایت است.
چطور بفهمیم دهک یا وضعیت یارانه تغییر کرده؟
طبق اطلاعات منتشرشده، سرپرستان خانوار برای مشاهده دهک و اطلاعات اقتصادی خود می‌توانند از سامانه حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی استفاده کنند.
سامانه نمایش وضعیت خانوار:
hemayat.mcls.gov.ir
همچنین برای افرادی که یارانه آن‌ها قطع شده و قصد درخواست بررسی مجدد دارند، سامانه دیگری معرفی شده است:
hemayat.sfara.ir
این دو سامانه کاربرد متفاوتی دارند؛ سامانه اول برای مشاهده وضعیت اقتصادی و دهک خانوار و سامانه دوم برای درخواست بررسی مجدد برقراری یارانه استفاده می‌شود.
اگر دهک اشتباه باشد چه کار کنیم؟
اگر سرپرست خانوار معتقد است اطلاعات ثبت‌شده با وضعیت واقعی اقتصادی خانواده همخوانی ندارد، امکان ثبت درخواست بررسی مجدد وجود دارد.
پیش از اعتراض بهتر است اطلاعات مربوط به اعضای خانوار، درآمد و وضعیت اقتصادی بررسی شود، چون گاهی مشکل نه از دهک‌بندی، بلکه از تغییر ساختار خانوار مانند ازدواج، طلاق یا تغییر سرپرست ایجاد شده است.
کالابرگ هم با مدل جدید محاسبه می‌شود؟
تغییر شیوه شناسایی خانوارها مستقیماً با تخصیص حمایت کالابرگی ارتباط دارد.
طبق توضیحات منتشرشده، میزان برخورداری از حمایت‌های جدید بر اساس سطح وسع اقتصادی خانوار تعیین می‌شود و افزایش اعتبار قرار نیست الزاماً برای تمام مشمولان فعلی به یک اندازه باشد.
خانوارهای دارای سطح وسع پایین‌تر، در اولویت حمایت بیشتر قرار خواهند گرفت.
آیا دهک‌های اول تا پنجم اعتبار بیشتری می‌گیرند؟
در گزارش‌های منتشرشده، گروه‌های کم‌درآمد و حدود ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر به‌عنوان جامعه هدف افزایش حمایت مطرح شده‌اند.
با این حال هنوز نمی‌توان برای تمام افراد یک رقم ثابت یا یک فرمول واحد اعلام کرد، چون جزئیات نهایی به تأمین منابع و نتیجه ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوار بستگی دارد.
یارانه‌بگیران مراقب پیامک‌های جعلی باشند
با افزایش جستجو درباره دهک‌بندی جدید، احتمال ارسال پیامک‌های جعلی با عنوان‌هایی مانند «تغییر دهک»، «افزایش یارانه» یا «ثبت فوری اعتراض» نیز بیشتر می‌شود.
برای مشاهده دهک یا ثبت اعتراض نیازی به واردکردن رمز کارت بانکی یا پرداخت پول به افراد ناشناس وجود ندارد. مسیرهای رسمی وزارت رفاه باید ملاک اقدام قرار گیرند.
آیا از ۱۵ مهر دهک‌بندی کاملاً حذف می‌شود؟
خیر؛ دست‌کم بر اساس اطلاعات منتشرشده تا امروز، تعبیر دقیق‌تر این است که روش تصمیم‌گیری برای برخی حمایت‌ها تغییر می‌کند و سطح وسع اقتصادی نقش مهم‌تری پیدا می‌کند.
دهک‌بندی ممکن است همچنان در سامانه‌ها و برخی محاسبات استفاده شود، اما برای شناسایی مشمولان بعضی حمایت‌های جدید، سه گروه اقتصادی جایگاه بیشتری خواهند داشت.
جمع‌بندی
مهم‌ترین تغییر یارانه‌ای مهر ۱۴۰۵ این است که مدل شناسایی خانوارها در حال تغییر از اتکای صرف به دهک‌بندی به سمت ارزیابی سطح «وسع اقتصادی» است.
از ۱۵ مهر ۱۴۰۵ نیز قرار است اجرای تدریجی افزایش حمایت معیشتی و کالابرگی آغاز شود. میزان حمایت برای همه خانوارها یکسان نخواهد بود و درآمد، دارایی و مجموعه اطلاعات اقتصادی خانوار در تعیین وضعیت نقش خواهد داشت.
اگر خانواری با تغییر دهک یا وضعیت یارانه مواجه شد، بهتر است قبل از هر اقدامی اطلاعات خود را در سامانه رسمی حمایت بررسی و در صورت وجود مغایرت، درخواست بررسی مجدد ثبت کند.
