جایگزین گیاهی گوشت چرخ‌کرده در راه بازار: پروتئین نوآورانه از دانه‌های بومی

در گامی مهم برای توسعه صنایع غذایی کشور و تامین پروتئین مورد نیاز جامعه، فناوران ایرانی موفق به تولید محصولی انقلابی بر پایه پروتئین‌های گیاهی بومی شده‌اند. این محصول که قرار است به زودی روانه بازار شود، جایگزینی مناسب و اقتصادی برای گوشت چرخ‌کرده خواهد بود.

به گزارش خبرگزاری مهر، مدیرعامل یک شرکت دانش‌بنیان فعال در این حوزه، از استخراج پروتئین از دانه‌هایی همچون کنجد و نخود به عنوان ماده اولیه این محصول نوآورانه خبر داد. این دستاورد در شرایطی حاصل شده که چالش‌های جهانی نظیر افزایش جمعیت، تغییرات اقلیمی و کاهش منابع دامی، لزوم حرکت به سمت پروتئین‌های گیاهی را بیش از پیش نمایان کرده است.

تمرکز بر منابع گیاهی بومی: راهکاری برای آینده

عبدالحسین غلامی لویه، مدیرعامل شرکت زیست غذا پارسیان فرتاک، در گفتگو با خبرنگار مهر، به محدودیت‌های استفاده از سویا در تولید پروتئین‌های گیاهی در ایران اشاره کرد. وی اظهار داشت که سویا به دلیل مسائل تراریختگی، غیربومی بودن و همچنین ویژگی‌های طعم و بافت، همواره مورد پذیرش همه مصرف‌کنندگان قرار نگرفته است.

در مقابل، تیم متخصص این شرکت با همکاری پژوهشگران گروه صنایع غذایی دانشگاه تهران، بر روی استخراج پروتئین از دانه‌های بومی و غیرسویا مانند کنجد، نخود، لپه و لوبیا متمرکز شده‌اند. این رویکرد نه تنها به کاهش وابستگی به واردات کمک می‌کند، بلکه محصولی با کیفیت و مقبولیت بیشتر را به ارمغان می‌آورد.

فناوری پیشرفته و محصولی سالم‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر

غلامی لویه توضیح داد که با بهره‌گیری از فناوری‌های روزآمد، پروتئین این دانه‌ها با خلوص بالا از سایر اجزایشان جدا می‌شود. این پروتئین‌ها قابلیت استفاده در صنایع مختلف غذایی را دارند و می‌توانند به محصولاتی با بافتی مشابه گوشت تبدیل شوند. در فاز نخست، این محصول به صورت جایگزین گوشت چرخ‌کرده عرضه خواهد شد و می‌تواند در انواع غذاها مورد استفاده قرار گیرد.

یکی از مزیت‌های چشمگیر این محصول، قیمت آن است. با توجه به قیمت فعلی گوشت در بازار، پیش‌بینی می‌شود این پروتئین گیاهی با وجود ارزش غذایی بالا، با قیمتی معادل یک‌پنجم تا یک‌ششم گوشت قرمز به دست مصرف‌کننده برسد (حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومان). این امر می‌تواند نقش مهمی در سبد غذایی خانوارها، به ویژه در مناطق کم‌برخوردار، ایفا کند.

پیشگامی در عرصه جهانی با تمرکز بر منابع بومی

مدیرعامل شرکت فناور زیست غذا پارسیان فرتاک تأکید کرد که فناوری به کار رفته در این محصول در سطح جهانی نیز کم‌نظیر است. به گفته وی، در حوزه استخراج پروتئین از کنجد، نمونه مشابهی در دنیا مشاهده نشده و در زمینه پروتئین نخود نیز تنها تعداد محدودی از کشورها فعالیت داشته‌اند. این در حالی است که کشورهای پیشرفته اروپایی و آمریکا عمدتاً از سویا و نخود سبز استفاده می‌کنند، در حالی که تمرکز ایران بر دانه‌های بومی کشور است.

این رویکرد نه تنها منجر به صرفه‌جویی ارزی قابل توجهی خواهد شد، بلکه با راه‌اندازی کامل خط تولید و ظرفیت تولید روزانه بیش از یک تن ایزوله پروتئینی، نیاز بازار داخلی را نیز تامین می‌کند. قیمت تمام‌شده محصول داخلی حدود یک‌چهارم نمونه‌های وارداتی خواهد بود.

فرآیند تولید دانش‌بنیان و ورود قریب‌الوقوع به بازار

فرآیند تولید این محصول کاملاً دانش‌بنیان است؛ از استخراج پروتئین بدون رنگ، بو و مزه، تا طراحی و تولید طعم‌دهنده‌ها و پایدارکننده‌های بومی. این فرآیند تضمین می‌کند که محصول نهایی از نظر رنگ، طعم، عطر و بافت، انتظارات مصرف‌کننده را برآورده سازد. ظرفیت فعلی خط تولید در هر شیفت هشت‌ساعته بین ۶ تا ۷ تن محصول است.

با حمایت‌های موسسه دانش‌بنیان برکت و با وجود چالش‌های موجود، پروانه بهره‌برداری اخذ شده و مراحل تست نهایی محصول در حال انجام است. امید می‌رود که این محصول نوآورانه حداکثر تا دو ماه آینده به بازار عرضه شود و جایگاه مناسبی در سبد غذایی ایرانیان پیدا کند.