رتبه اعتباری در ایران: خریدهای قسطی و بدهی‌های غیربانکی چگونه ارزیابی می‌شوند؟

خریدهای قسطی و بدهی‌های غیربانکی به رتبه اعتباری اضافه شدند

در تاریخ ۲۶ مهر ۱۴۰۵، تحول مهمی در نحوه محاسبه رتبه اعتباری افراد در ایران رخ داد. بر اساس اخبار منتشر شده، سوابق مربوط به خریدهای قسطی و همچنین بدهی‌های غیربانکی، اکنون در ارزیابی اعتبار مشتریان لحاظ می‌شود. این تغییر نشان‌دهنده گسترش دامنه اعتبارسنجی و توجه به رفتارهای مالی متنوع‌تر افراد است.

تأثیر لندتک‌ها و اعتبار دیجیتال بر رتبه اعتباری

با افزایش استفاده از خدمات خرید اقساطی و تسهیلات خرد آنلاین که توسط شرکت‌های لندتک ارائه می‌شوند، بخشی از تعهدات مالی خانوارها خارج از سیستم سنتی بانکی شکل گرفته است. شرکت‌هایی مانند اسنپ‌پی، تارا، دیجی‌پی و لندو در این حوزه فعالیت می‌کنند. تأخیر در پرداخت اقساط این خدمات، در صورت گزارش به سامانه مربوطه، می‌تواند بر رتبه اعتباری فرد تأثیر بگذارد.

این بدان معناست که نداشتن بدهی معوق بانکی به تنهایی برای داشتن سابقه اعتباری مطلوب کافی نیست. اگر فردی اقساط خرید اعتباری خود را در یک پلتفرم به‌موقع پرداخت نکند و این اطلاعات به سامانه اعتبارسنجی منتقل شود، سابقه تأخیر در گزارش اعتباری او منعکس شده و در ارزیابی ریسک اعتباری‌اش مؤثر خواهد بود.

فراتر از وام و چک: شاخص‌های جدید اعتبارسنجی

رتبه اعتباری افراد تنها به سابقه دریافت وام و چک برگشتی محدود نیست. اطلاعات متنوع‌تری از رفتار مالی افراد برای ارزیابی ریسک بازپرداخت مورد توجه قرار گرفته است. این اطلاعات می‌تواند شامل محکومیت‌های مالی، وضعیت پرداخت مالیات و حتی جرایم راهنمایی و رانندگی باشد.

با این حال، صرف وجود یک جریمه رانندگی یا بدهی مالیاتی به معنای افت قطعی رتبه اعتباری نیست. وزن هر شاخص، نوع اطلاعات ثبت‌شده و نحوه استفاده از آن در مدل اعتبارسنجی، در تعیین اثر نهایی نقش دارد. هدف از گسترش این شاخص‌ها، فراهم کردن تصویری جامع‌تر از ریسک اعتباری افراد است.

تسویه بدهی و سابقه منفی: چه نکاتی باید رعایت شود؟

پرداخت بدهی معوق، اولین گام برای اصلاح وضعیت مالی است، اما لزوماً به معنای پاک شدن فوری سابقه تأخیر از گزارش اعتباری نیست. پس از تسویه، وضعیت بدهی باید در سامانه مربوط به‌روزرسانی شود، اما سابقه گذشته ممکن است مطابق ضوابط نگهداری اطلاعات همچنان قابل مشاهده باشد.

در مواردی که بدهی پرداخت شده اما همچنان معوق نمایش داده می‌شود، یا تأخیری به اشتباه در گزارش ثبت شده است، پیگیری از شرکت اعتباردهنده و درخواست اصلاح اطلاعات اهمیت دارد. نگهداری رسیدهای پرداخت و دریافت تأییدیه تسویه می‌تواند در رسیدگی به این موارد مؤثر باشد.

آمار خوش‌حسابی در ایران

بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که بیش از ۵۰ درصد از جمعیت بالای ۱۸ سال ایران دارای رتبه اعتباری مطلوب هستند و در دسته خوش‌حساب‌ها قرار می‌گیرند. این آمار نشان‌دهنده بخش قابل توجهی از جامعه است که تعهدات مالی خود را به درستی ایفا می‌کنند.

طرح شایان بانک ملت و وام‌های بدون ضامن

بانک ملت با بازنگری در شرایط طرح شایان، امکان اعطای وام تا سقف ۲ میلیارد ریال را بدون نیاز به ضامن یا وثیقه برای مشتریان دارای رتبه‌های اعتباری A و B فراهم کرده است. این اقدام بانک ملت، مشوقی برای مشتریان خوش‌حساب جهت دریافت تسهیلات آسان‌تر است.