فوری: حق مسکن و بن کارگری 1405 در آستانه تغییر؟ | جزئیات جدید از بازنگری مزایای حقوق‌بگیران و مبالغ فعلی

حق مسکن و بن کارگری 1405: آیا تغییرات جدیدی در راه است؟

با نزدیک شدن به نیمه دوم سال 1405، بحث بازنگری در مزایای جانبی دستمزد کارگران، از جمله حق مسکن و بن کارگری، دوباره داغ شده است. در حالی که مبالغ فعلی حق مسکن و بن کارگری برای سال 1405 مشخص شده‌اند، زمزمه‌هایی از احتمال تغییر و افزایش مجدد این مزایا برای جبران بخشی از تورم به گوش می‌رسد.

مبالغ فعلی حق مسکن و بن کارگری 1405

بر اساس مصوبات شورای عالی کار و هیئت وزیران، مبالغ حق مسکن و بن کارگری برای سال 1405 به شرح زیر تعیین شده است:

• حق مسکن 1405: ماهانه 30,000,000 ریال (3 میلیون تومان)
• بن کارگری 1405 (کمک هزینه اقلام مصرفی خانوار): ماهانه 22,000,000 ریال (2 میلیون و 200 هزار تومان)

حق مسکن در سال 1405 با رشد چشمگیر 233 درصدی نسبت به سال 1404 (که 9,000,000 ریال بود) به 30,000,000 ریال افزایش یافت. این مبلغ از ابتدای فروردین ماه 1405 به تمامی کارگران مشمول قانون کار تعلق می‌گیرد و باید در فیش حقوقی آن‌ها درج شود.

بن کارگری اما در سال 1405 نسبت به سال 1404 تغییری نداشته و همان 22,000,000 ریال باقی مانده است.

شرایط پرداخت حق مسکن و بن کارگری

پرداخت حق مسکن و بن کارگری به تمامی کارگران مشمول قانون کار، اعم از مجرد یا متاهل، رسمی یا قراردادی، الزامی است. کارفرما نمی‌تواند این مبالغ را به وضعیت سکونت یا تاهل کارگر مشروط کند. حتی اگر کارگر در خانه شخصی خود زندگی کند، باز هم حق مسکن مصوب باید به او پرداخت شود.

برای کارگران پاره‌وقت و ساعتی، مبلغ حق مسکن و بن کارگری به نسبت ساعات کارکرد محاسبه و پرداخت می‌شود. مطابق ماده 39 قانون کار، مزد و مزایای کارگرانی که به صورت نیمه‌وقت یا کمتر از ساعات قانونی کار می‌کنند، به نسبت ساعات کار انجام یافته محاسبه و پرداخت می‌شود.

مثال: اگر کارگری تنها 20 ساعت در هفته کار کند (حدود 45 درصد ساعات موظفی هفتگی 44 ساعت)، حق مسکن و بن کارگری او به شرح زیر محاسبه می‌شود:

• حق مسکن قابل پرداخت: 13,500,000 ریال (30,000,000 × 45%)
• بن کارگری قابل پرداخت: 9,900,000 ریال (22,000,000 × 45%)

نکته مهم: حق مسکن یک مبلغ نقدی است و حتی اگر کارفرما واحد مسکونی در اختیار کارگر قرار دهد، این موضوع جایگزین پرداخت نقدی حق مسکن نخواهد شد.

تفاوت‌های حق مسکن و بن کارگری

با وجود اینکه هر دو از مزایای رفاهی در قانون کار هستند، تفاوت‌هایی میان حق مسکن و بن کارگری وجود دارد:

• فرآیند تصویب: بن کارگری هم‌زمان با حداقل دستمزد در شورای عالی کار تصویب می‌شود، اما حق مسکن علاوه بر مصوبه شورای عالی کار، باید به تصویب هیئت وزیران نیز برسد.
• بیمه و مالیات: حق مسکن مشمول بیمه است اما از مالیات معاف می‌باشد. در حالی که بن کارگری هم مشمول بیمه و هم مشمول مالیات حقوق است.

با این حال، هر دو مزایا ویژگی‌های مشترکی دارند: پرداخت آن‌ها برای تمامی کارفرمایان الزامی است، شامل همه کارگران مشمول قانون کار می‌شود و باید ماهانه در فیش حقوقی درج گردد.

آیا مزایای جانبی دستمزد تغییر می‌کند؟

بر اساس بند 10 صورتجلسه مزد 1405 شورای عالی کار، قرار است تا پایان شهریور ماه مزایای جانبی مزد کارگران بازنگری شود. این بازنگری شامل حق تاهل، حق مسکن و بن خواربار خواهد بود. هدف از این اقدام، جبران بخشی از تورم و افزایش قدرت خرید کارگران است.

یک کارشناس حوزه کار با اشاره به این بند، تاکید کرده است که کمیته فنی دستمزد با حضور نمایندگان کارگر، کارفرما و دولت تشکیل خواهد شد تا وضعیت اقتصادی و سبد معیشت بررسی شود. پس از بررسی‌های لازم، تصمیم نهایی برای افزایش مزایای مزد اتخاذ و تصویب خواهد شد.

نمایندگان جامعه کارگری بر اجرای ماده 41 قانون کار تاکید دارند که دستمزد باید با توجه به «نرخ تورم» و به اندازه‌ای باشد که «متوسط زندگی یک خانواده» را تامین کند. بنابراین، احتمال افزایش مجدد حق مسکن و بن کارگری در نیمه دوم سال 1405 وجود دارد، هرچند که این امر به تصمیمات کمیته فنی دستمزد و شورای عالی کار بستگی دارد.

عدم پرداخت مزایا: راهکارهای قانونی

در صورتی که کارفرما از پرداخت حق مسکن یا بن کارگری خودداری کند، کارگر می‌تواند از راهکارهای قانونی برای احقاق حق خود استفاده کند. مهم‌ترین مسیر پیگیری، ثبت شکایت در سامانه جامع روابط کار است. مطالبات مربوط به این مزایا در حکم دیون کارفرما محسوب می‌شود و مشمول مرور زمان نیست؛ بنابراین کارگر در هر زمان می‌تواند آن‌ها را مطالبه کند.

پرداخت این مزایا الزامی است و هرگونه توافق برای حذف یا کاهش آن‌ها فاقد اعتبار قانونی است.

تاثیر مزایا بر سایر محاسبات حقوقی

بر اساس تبصره (3) ماده (36) قانون کار، مبالغی مانند حق مسکن و خواربار در زمره مزایای رفاهی و انگیزشی قرار می‌گیرند و جزو مزد ثابت محسوب نمی‌شوند. به همین دلیل، در محاسبه مواردی مانند اضافه‌کاری، شب‌کاری، جمعه‌کاری، ماموریت، عیدی، پاداش و سنوات لحاظ نمی‌شوند.

با این حال، از آنجا که حق مسکن و بن کارگری جزو حق‌السعی کارگر به شمار می‌آیند، باید در محاسبه مانده مرخصی لحاظ گردند و کارفرمایان موظف‌اند این اقلام را به‌طور منظم در فیش حقوقی درج کنند.

با توجه به اهمیت این مزایا در معیشت کارگران و احتمال بازنگری آن‌ها، پیگیری اخبار مربوط به تصمیمات شورای عالی کار و هیئت وزیران برای تمامی حقوق‌بگیران ضروری است.