فاجعه تأخیر در تحویل خودرو: ۱۱۱ هزار تعهد معوق، سایپا در صدر! | وعده‌های بی‌سرانجام و خشم مشتریان تا پایان سال ۱۴۰۵
بازار خودروی ایران همچنان با چالش بزرگ تأخیر در تحویل دست‌وپنجه نرم می‌کند. بر اساس گزارش‌های اختصاصی، تا پایان مرداد ۱۴۰۵، مجموع تعهدات معوق خودروسازان داخلی به ۱۱۱ هزار و ۱۶۷ دستگاه رسیده است. این آمار تکان‌دهنده نشان می‌دهد که هزاران مشتری ماه‌ها و حتی سال‌هاست در انتظار خودروی ثبت‌نامی خود هستند و وعده‌های مکرر خودروسازان برای کاهش تأخیرها، هنوز به طور کامل محقق نشده است.
سایپا، پیشتاز تأخیرها: ۸۷ درصد کل تعهدات معوق!
بررسی جزئیات آمار نشان می‌دهد که بخش عمده این تعهدات معوق، در گروه خودروسازی سایپا متمرکز شده است. این شرکت با ۹۶ هزار و ۸۱۲ دستگاه خودروی تحویل‌نشده، ۸۷.۰۹ درصد از کل تعهدات معوق شش خودروساز بزرگ کشور را به خود اختصاص داده است. این رقم به تنهایی حدود ۶.۷ برابر مجموع تعهدات معوق پنج شرکت دیگر حاضر در جدول است و فاصله چشمگیری با سایر رقبا دارد.
جدول زیر وضعیت تعهدات معوق خودروسازان تا پایان مرداد ۱۴۰۵ را نشان می‌دهد:
آنچه دیگران میخوانند
| ردیف | خودروساز | تعهدات مانده تا پایان مرداد ۱۴۰۵ | سهم از مجموع |
|---|---|---|---|
| ۱ | سایپا | ۹۶,۸۱۲ | ۸۷.۰۹٪ |
| ۲ | خودروسازی فردا | ۷,۷۹۹ | ۷.۰۲٪ |
| ۳ | ایران خودرو | ۲,۸۴۳ | ۲.۵۶٪ |
| ۴ | آرین پارس موتور | ۲,۳۸۴ | ۲.۱۴٪ |
| ۵ | مدیران خودرو | ۱,۰۵۲ | ۰.۹۵٪ |
| ۶ | کرمان موتور | ۲۷۷ | ۰.۲۵٪ |
| ۷ | مجموع | ۱۱۱,۱۶۷ | ۱۰۰٪ |
وعده‌های سایپا: از کاهش تأخیر تا تعیین تکلیف شاهین
مدیرعامل گروه خودروسازی سایپا، علی شیخ‌زاده، ضمن عذرخواهی از مشتریان، اعلام کرده است که تلاش برای کاهش تعهدات معوق ادامه دارد. او اذعان داشت که هدف قبلی سایپا برای صفر کردن معوقات سهند، اطلس و شاهین تا پایان شهریورماه در برخی محصولات محقق نشده است. با این حال، سایپا متعهد شده است که در ماه‌های آینده، میزان معوقات محصولات خود (به جز شاهین) را به کمتر از یک تا دو ماه کاهش دهد. برای خودروی شاهین نیز وعده داده شده که روند تحویل با سرعت بیشتری دنبال شده و تعهدات معوق آن تا پایان سال ۱۴۰۵ تعیین تکلیف شود.
معاون فروش سایپا، آقاطاهریان، دلیل اصلی این تأخیرها را پذیرش تعهداتی فراتر از ظرفیت واقعی تولید در زمان اجرای سامانه یکپارچه فروش خودرو عنوان کرده است. او به ثبت‌نام ۱۲ هزار دستگاه شاهین CVT با قیمتی بسیار پایین‌تر از قیمت روز در مهر ۱۴۰۲ اشاره کرد که توان تولید برای تحویل به‌موقع آن وجود نداشت. با این حال، به گفته وی، وضعیت نسبت به اسفند ۱۴۰۴ که تعداد تعهدات معوق حدود ۹۲ هزار دستگاه بود، بهبود یافته و میانگین تأخیر تحویل خودرو از ۱۲ ماه به ۵ ماه کاهش یافته است.
خبر خوب برای مشتریان اطلس G، سهند و شاهین CVT اتوماتیک مدل ۱۴۰۳ این است که قطعات مورد نیاز تأمین شده و پیامک تحویل تا پایان شهریور ۱۴۰۵ برای آن‌ها ارسال شده است. سایپا همچنین تأکید کرده که دیگر اجازه نخواهد داد فروش خودرو از ظرفیت تولید پیشی بگیرد.
وضعیت سایر خودروسازان: از فردا موتور تا ایران‌خودرو
پس از سایپا، خودروسازی فردا با ۷ هزار و ۷۹۹ دستگاه بیشترین میزان تعهد معوق را دارد. این شرکت نیز با اعتراضات شدید مشتریان به دلیل تأخیرهای دو تا دو و نیم ساله مواجه بوده است. قوه قضائیه به طور جدی وارد پرونده حدود ۹ هزار خودروی معوق این شرکت شده و پیش‌فروش جدید آن را تا تعیین تکلیف تعهدات قبلی ممنوع کرده است.
کرمان موتور نیز با تأخیرهایی مواجه بوده که دلیل آن را تحولات نظامی در اسفند ۱۴۰۴ و مشکلات تأمین قطعه عنوان کرده است. این شرکت به مشتریان خود گزینه‌هایی مانند ادامه قرارداد، انصراف با سود سالانه ۱۰۰ درصد یا تبدیل به مدل ایگل را پیشنهاد داده است.
ایران‌خودرو در مقایسه با سایر شرکت‌ها وضعیت بهتری دارد و تعهدات معوق آن به حدود دو هزار دستگاه کاهش یافته است. با این حال، اخیراً این شرکت نیز با تغییر موعد تحویل برخی خودروها از ۳۰ روز به ۶۰ یا ۹۰ روز و پیشنهاد تبدیل تارا به دنا پلاس، با چالش‌هایی روبرو شده است.
مونتاژکارانی مانند آرین پارس موتور، مدیران خودرو و ایلیا خودرو نیز با تأخیر در تحویل محصولات خود مواجه هستند که نارضایتی مشتریان و تجمعات اعتراضی را به دنبال داشته است. حتی واردکنندگان خودرو مانند پرشیا خودرو نیز به دلیل موانع ارزی و طولانی شدن فرآیند حمل، با تأخیر در تحویل برخی مدل‌ها روبرو بوده‌اند.
دلایل مشترک تأخیرها و واکنش نهادهای نظارتی
دلایل مشترک تأخیرها در اغلب شرکت‌ها شامل فروش بیش از ظرفیت تولید، کمبود قطعه، مشکلات ارزی و گمرکی، و اختلالات زنجیره تأمین ناشی از شرایط منطقه‌ای است. ادامه پیش‌فروش‌های جدید در حالی که تعهدات قبلی تعیین تکلیف نشده، خشم مشتریان را بیشتر کرده است.
نهادهای نظارتی از جمله سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان، وزارت صمت، سازمان تعزیرات و قوه قضائیه در موارد مختلف به این موضوع ورود کرده‌اند. رئیس سازمان حمایت اعلام کرده است که خودروسازانی که تعهدات معوق بیش از سقف مجاز داشته باشند، تا زمان تعیین تکلیف این تعهدات، مجوز فروش جدید دریافت نخواهند کرد. همچنین، وزارت صمت خدمات ارزی و گمرکی شرکت‌های بدعهد را مسدود کرده و اجازه افزایش قیمت نیز نخواهند داشت.
با وجود این اقدامات، مشتریان سال ۱۴۰۱ سامانه یکپارچه و حتی خریداران خودروهای وارداتی، همچنان با تأخیرهای طولانی مواجه هستند و اعتراضات خود را از طریق تجمعات و شکایات به سازمان حمایت و مراجع قضایی پیگیری می‌کنند. این وضعیت نشان می‌دهد که حل کامل معضل تأخیر در تحویل خودرو نیازمند برنامه‌ریزی دقیق‌تر و نظارت جدی‌تر بر عملکرد خودروسازان است.
