بورس و دلار هم‌جهت شدند؟ راز رابطه پنهان بازارها در شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵؛ از ریزش شاخص تا رکوردشکنی دلار و نوسان طلا
بازار سرمایه ایران در روز شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ شاهد تحولات قابل توجهی بود. شاخص کل بورس تهران با افت ۵۳ هزار واحدی به تراز ۷ میلیون و ۹۱۴ هزار واحد رسید که نشان‌دهنده فشار فروش گسترده در بازار سهام است. همزمان، بازارهای طلا و ارز نیز با نوسانات خاص خود همراه بودند؛ دلار در معاملات پشت‌خطی رکوردشکنی کرد و به ۲۷۴ هزار و ۸۰۰ تومان رسید، در حالی که اونس جهانی طلا با سقوط به ۳۸۷۵ دلار، قیمت‌های داخلی طلا و سکه را تحت فشار قرار داد. این گزارش به بررسی جزئیات این تحولات و رابطه پیچیده بورس و دلار در شرایط کنونی می‌پردازد.
ریزش شاخص کل بورس تهران در ۹ آبان ۱۴۰۵
در معاملات روز شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵، شاخص کل بورس تهران با کاهش ۵۳ هزار واحدی، به تراز ۷ میلیون و ۹۱۴ هزار واحد رسید. این افت قابل توجه، نشان‌دهنده غلبه فشار فروش در بازار سهام بود. در این روز، ۵۳ درصد از نمادهای بازار در محدوده قرمز قرار داشتند و ارزش صف فروش به ۵.۴ همت رسید. این در حالی است که ارزش صف خرید نیز از ۱۰.۵ همت عبور کرد که نشان‌دهنده وجود تقاضا در برخی نمادها، اما در مجموع غلبه فضای منفی بر بازار بود.
نوسانات بازار طلا و ارز: جدال دلار صعودی و طلای جهانی نزولی
بازار طلا و ارز در روز شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ با سیگنال‌های متناقضی روبرو بود. دلار آزاد در معاملات پشت‌خطی روز جمعه ۸ آبان، با ثبت رکورد تاریخی ۲۷۴ هزار و ۸۰۰ تومان، انتظارات افزایشی را در بازار ارز تقویت کرد. قیمت تتر نیز با عبور از سقف تاریخی قبلی خود، تا مرز ۲۷۷ هزار تومان پیش رفت.
آنچه دیگران میخوانند
در مقابل، اونس جهانی طلا روز جمعه تحت فشار نگرانی‌های تورمی و چشم‌انداز سیاست‌های پولی سخت‌گیرانه فدرال رزرو آمریکا، کاهش شدیدی را تجربه کرد و با از دست دادن مرز روانی ۴۰۰۰ دلار، به کانال ۳۸۰۰ دلار سقوط کرد و در نهایت معاملات هفته را در نرخ ۳۸۷۵ دلار به پایان رساند. این کاهش سنگین طلای جهانی، فشار قابل توجهی بر قیمت‌های داخلی طلا و سکه وارد کرد و بازار را در آستانه هفته‌ای پرنوسان قرار داد.
رابطه بورس و دلار: هم‌جهتی یا ناهمسویی؟
در اقتصاد تورمی ایران، بورس و دلار در بلندمدت رابطه‌ای بسیار نزدیک داشته‌اند. از سال ۱۳۷۶ تاکنون، ضریب همبستگی حدود ۹۶ درصدی بین شاخص بورس و دلار نشان می‌دهد که در افق بلندمدت، جهت حرکت این دو بازار عمدتاً مشابه بوده است. با این حال، در کوتاه‌مدت این روند گاهی معکوس می‌شود.
یکی از مهم‌ترین مقاطعی که این رابطه به هم خورد، سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ بود؛ دوره‌ای که شکاف میان نرخ دلار آزاد و نرخ مبادله‌ای افزایش یافت. در چنین شرایطی، رشد دلار آزاد لزوماً با همان شدت به نرخ ارز مؤثر بر درآمد شرکت‌های بورسی منتقل نمی‌شد و پیوند تاریخی دو بازار به دلیل سیاست رانت‌پاشی ارزی تضعیف شد. اما از شهریور ۱۴۰۴، با شکل‌گیری انتظار برای اصلاح سیاست‌های ارزی و سپس اجرای تغییرات از دی‌ماه، نرخ ارز مؤثر بر شرکت‌ها به دلار آزاد نزدیک‌تر شد و بورس توانست بخشی از جاماندگی خود نسبت به دلار را جبران کند.
هرچند طی ماه‌های اخیر، افزایش انتظارات تورمی و تشدید ریسک‌های غیراقتصادی بار دیگر شکاف ارزی را افزایش داده است، اما همچنان سیاست‌گذار فرمان سرکوب و رانت‌پاشی ارزی را در دست نگرفته و همین امر باعث شده بورس تهران همسو با دلار رشد کند. با این حال، ریزش شاخص بورس در ۹ آبان ۱۴۰۵ در کنار رکوردشکنی دلار، نشان‌دهنده پیچیدگی و نوسانات کوتاه‌مدت در این رابطه است. فعالان بازار سرمایه و خریداران طلا و سکه به طور همزمان با ریسک‌های تورمی و کاهش قدرت خرید مواجه هستند و تحولات سیاسی و اقتصادی، عملکرد بازارساز و نوسانات اونس جهانی، سه متغیر اصلی تعیین‌کننده مسیر آینده این بازارها خواهند بود.
