چرا گوشت قرمز گران شد؟ بررسی عوامل مؤثر بر نوسانات بازار از دامداری تا سفره مردم
نوسانات بازار گوشت قرمز؛ از ثبات قیمت دام زنده تا گرانی بی‌سابقه برای مصرف‌کننده
بازار گوشت قرمز در ماه‌های اخیر شاهد نوسانات قابل توجهی بوده است. در حالی که دامداران از ثبات و حتی کاهش قیمت دام زنده گلایه دارند، مصرف‌کنندگان با افزایش بی‌سابقه قیمت گوشت در بازار مواجه شده‌اند. این شکاف قیمتی، قدرت خرید خانوارها را به شدت کاهش داده و پرسش‌های جدی درباره عوامل مؤثر بر این گرانی مطرح می‌کند.
عوامل مؤثر بر افزایش قیمت دام زنده
رئیس اتحادیه دام سبک، صدردادرس، به عوامل متعددی اشاره می‌کند که بر قیمت دام زنده تأثیرگذار بوده‌اند. در اواسط مردادماه، به دلیل خشکسالی و کمبود نهاده‌های دامی، قیمت هر کیلو بره نر از ۳۴۰ هزار تومان در ابتدای سال به حدود ۲۵۰ هزار تومان سقوط کرد. این وضعیت دامداران را مجبور به فروش دام‌های مولد خود کرد. اما از اواخر شهریورماه، با افزایش قیمت نهاده‌های دامی و دریافت مبالغی تحت عنوان «پشت فاکتوری»، قیمت دام سبک مجدداً روند افزایشی به خود گرفت و به حدود ۳۵۰ تا ۳۶۰ هزار تومان در هر کیلو رسید. به گفته وی، قیمت تمام‌شده دام زنده با جوی مصوب ۱۱۳۰۰ تومانی، حدود ۳۲۰ تا ۳۳۰ هزار تومان است.
چرا قیمت گوشت برای مصرف‌کننده کاهش نمی‌یابد؟
با وجود نوسانات و حتی کاهش مقطعی قیمت دام زنده، قیمت گوشت قرمز در بازار برای مصرف‌کننده نه تنها کاهش نیافته، بلکه افزایش نیز داشته است. این موضوع نشان می‌دهد که مشکل اصلی نه در تولید، بلکه در چرخه توزیع و ساختار بازار است. صدردادرس تأکید می‌کند که پس از خروج دام از دست دامدار و ورود به کشتارگاه، عوامل توزیع و هزینه‌های جانبی نقش اصلی را در تعیین قیمت نهایی ایفا می‌کنند. به عنوان مثال، گوسفندی که در مردادماه با قیمت ۲۵۰ هزار تومان به کشتارگاه رفته، لاشه آن نهایتاً باید حدود ۵۳۰ هزار تومان باشد، اما با قیمت یک میلیون تومان به دست مردم می‌رسد.
آنچه دیگران میخوانند
نقش واسطه‌گری و ضعف نظارت
کارشناسان معتقدند که ضعف نظارت در شبکه توزیع، احتکار و دلالی، موجب افزایش قیمت‌های مصنوعی در مسیر انتقال گوشت از دامدار به بازار شده است. مرتضی معتمد، مدیرکل دفتر بازرگانی داخلی وزارت جهاد کشاورزی، نیز بخشی از اختلاف قیمت‌ها را ناشی از ضعف یا عدم نظارت می‌داند. این ضعف نظارتی منجر به فاصله چشمگیر قیمت از درب کشتارگاه تا توزیع در بازار می‌شود که به زیان تولیدکننده و مصرف‌کننده است.
سایر عوامل مؤثر بر گرانی
علاوه بر موارد فوق، عوامل دیگری نیز در گرانی گوشت قرمز نقش دارند:
- **خشکسالی و گرانی نهاده‌ها:** کاهش تولید علوفه و افزایش هزینه خرید نهاده‌ها با قیمت آزاد، هزینه تمام‌شده تولید گوشت را بالا برده است.
- **تغییر سیاست‌های ارزی:** حذف یا کاهش ارز ترجیحی، هزینه واردات نهاده و گوشت قرمز را افزایش داده است.
- **افزایش هزینه‌های تولید و توزیع:** هزینه‌های دامپزشکی، دستمزد نیروی کار و حمل‌ونقل نیز به صورت زنجیره‌ای بر قیمت تمام‌شده گوشت اثر می‌گذارند.
- **کاهش تقاضا:** گزارش‌ها نشان می‌دهد افزایش شدید هزینه خوراک در سال جاری باعث کاهش مصرف بسیاری از محصولات پروتئینی شده است.
به نظر می‌رسد بدون اصلاح سیاست‌های تأمین نهاده، افزایش ذخایر استراتژیک و مهار واسطه‌گری، واردات مقطعی نمی‌تواند ثبات بلندمدت را در بازار گوشت قرمز تضمین کند.
